Nghị định 48-CP được ban hành năm 1995 bởi Chính phủ do Thủ tướng Võ Văn Kiệt ký, quy định chi tiết về tổ chức và hoạt động điện ảnh tại Việt Nam. Văn bản này thiết lập hành lang pháp lý toàn diện nhằm quản lý thống nhất các hoạt động sản xuất, xuất nhập khẩu, phát hành và chiếu phim, đồng thời định hướng phát triển ngành điện ảnh theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa kết hợp với phục vụ công ích xã hội.

Phạm vi và đối tượng áp dụng

Nghị định áp dụng đối với mọi tổ chức, cá nhân tham gia vào các lĩnh vực hoạt động điện ảnh bao gồm sản xuất phim, phổ biến phim (phát hành và chiếu phim), xuất khẩu và nhập khẩu phim trên phạm vi cả nước. Các quy định này điều chỉnh các tác phẩm điện ảnh được ghi trên mọi loại vật liệu, được phổ biến qua rạp chiếu, đài truyền hình và mạng lưới video.

Nguyên tắc quản lý nhà nước và các hành vi bị nghiêm cấm

• Bản chất hoạt động điện ảnh: Điện ảnh là loại hình nghệ thuật tổng hợp gắn liền với phương thức sản xuất công nghiệp. Các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực này được xác định là loại hình hoạt động công ích, không mang tính chất kinh doanh đơn thuần.
• Nguyên tắc quản lý: Nhà nước thống nhất quản lý bằng pháp luật. Phân biệt rõ chức năng quản lý nhà nước của các Bộ, Ủy ban nhân dân với hoạt động sản xuất kinh doanh của các cơ sở điện ảnh. Đảm bảo quyền bình đẳng, chủ động sáng tạo, quyền tác giả và quyền hưởng thụ điện ảnh của công dân.
• Yêu cầu kiểm duyệt: Tất cả các phim thuộc mọi thể loại, dù sản xuất trong nước hay nhập khẩu, đều phải được Bộ Văn hóa - Thông tin xét duyệt và cấp giấy phép trước khi phổ biến.
• Các nội dung nghiêm cấm: Nghiêm cấm sản xuất, nhập khẩu và phổ biến phim có nội dung chống phá Nhà nước Cộng hòa xã hội nghĩa Việt Nam, phá hoại khối đại đoàn kết toàn dân; tuyên truyền bạo lực, chiến tranh xâm lược, gây hận thù dân tộc; truyền bá tư tưởng phản động, dâm ô, đồi trụy, tệ nạn xã hội, mê tín dị đoan; tiết lộ bí mật của Đảng, Nhà nước, quân sự, an ninh, kinh tế, đối ngoại và đời tư; xuyên tạc lịch sử, phủ nhận thành tựu cách mạng, xúc phạm vĩ nhân, anh hùng dân tộc hoặc vu khống, xúc phạm uy tín tổ chức, danh dự cá nhân.

Chính sách ưu đãi và phát triển điện ảnh của Nhà nước

• Hỗ trợ tài chính và thuế: Nhà nước thực hiện chính sách đặt hàng, ưu đãi thuế, cho vay vốn lãi suất thấp và trợ giá đối với việc sáng tác kịch bản, sản xuất, phổ biến các thể loại phim tài liệu, khoa học, hoạt hình, phim thiếu nhi, phim giáo khoa, phim tuyên truyền chính sách và phim thể nghiệm. Trợ giá một phần cho việc nhập khẩu phim thiếu nhi và phim nước ngoài có giá trị nghệ thuật cao.
• Cấp vốn lưu động: Nhà nước cấp một phần vốn lưu động cho các cơ sở sản xuất, xuất nhập khẩu, phát hành và chiếu phim là doanh nghiệp Nhà nước.
• Đầu tư trọng điểm: Tập trung đầu tư cho nghiên cứu lý luận, đào tạo cán bộ, xây dựng cơ sở vật chất kỹ thuật, ứng dụng công nghệ hiện đại và bảo quản các tác phẩm điện ảnh.
• Chính sách đối với nghệ sĩ: Thực hiện xếp lương cơ bản cho nghệ sĩ điện ảnh chuyên nghiệp theo trình độ và chất lượng cống hiến (không theo thâm niên); quy định cụ thể chế độ thưởng và phụ cấp theo kết quả tham gia tác phẩm.

Hệ thống tổ chức ngành điện ảnh

• Cơ cấu tổ chức ở Trung ương: Các cơ sở điện ảnh thuộc Bộ, ngành Trung ương bao gồm các hãng sản xuất phim, trung tâm kỹ thuật điện ảnh, Công ty xuất nhập khẩu và phát hành phim Việt Nam (FAFIM), các công ty cung ứng vật tư điện ảnh, và các cơ sở nghiên cứu, đào tạo, lưu trữ.
• Cơ cấu tổ chức ở địa phương: Tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương thành lập Công ty hoặc Trung tâm Phát hành phim và Chiếu bóng. Cấp huyện, quận, thị xã không thành lập đơn vị phát hành và chiếu bóng riêng biệt.
• Thành phần kinh tế khác: Các thành phần kinh tế ngoài nhà nước được phép thành lập doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xuất khẩu, phát hành và chiếu phim khi đáp ứng đủ điều kiện của Bộ Văn hóa - Thông tin.

Quy định về sản xuất và lưu trữ phim

• Điều kiện hoạt động: Cơ sở sản xuất phim chỉ được hoạt động sau khi được Bộ Văn hóa - Thông tin cho phép thành lập và hoàn thành các thủ tục pháp lý. Được phép huy động vốn từ các tổ chức, cá nhân theo quy định pháp luật.
• Cấp phép làm phim nhất thời: Các cơ quan, tổ chức có nhu cầu sản xuất phim phổ biến cả nước nhưng không phải cơ sở sản xuất chuyên nghiệp được xét cấp giấy phép làm phim nhất thời nếu có kịch bản, đoàn làm phim đủ các chức danh chính (đạo diễn, quay phim, họa sĩ, thu thanh) có chứng chỉ hành nghề, và có kế hoạch sản xuất, phổ biến cụ thể.
• Trách nhiệm nội dung: Thủ trưởng cơ quan chủ quản và giám đốc cơ sở sản xuất phim chịu trách nhiệm toàn bộ về nội dung và chất lượng phim.
• Hợp tác quốc tế: Việc hợp tác làm phim hoặc cung cấp dịch vụ làm phim cho tổ chức, cá nhân nước ngoài phải được Bộ Văn hóa - Thông tin phê duyệt.
• Nộp lưu chiểu và lưu trữ: Cơ sở phải nộp 1 bản phim lưu chiểu cho Bộ Văn hóa - Thông tin khi được cấp phép phổ biến. Đối với phim do Nhà nước đặt hàng hoặc trợ giá, phải nộp lưu trữ vật liệu gốc tại Viện Nghệ thuật và lưu trữ điện ảnh.

Quy định về xuất nhập khẩu và phổ biến phim

• Độc quyền nhập khẩu phim kinh doanh: Việc nhập khẩu phim để kinh doanh dưới mọi hình thức do FAFIM Việt Nam thuộc Bộ Văn hóa - Thông tin độc quyền đảm nhiệm.
• Nhập khẩu phim truyền hình: Đài Truyền hình Việt Nam đảm nhiệm việc nhập khẩu phim phát sóng trên đài, có sự phối hợp với Bộ Văn hóa - Thông tin.
• Quyền phát hành của nhà sản xuất: Cơ sở sản xuất phim được tự phát hành, bán hoặc ủy thác phát hành sản phẩm của mình; được mở chi nhánh, đại lý, cửa hàng băng hình nếu đăng ký kinh doanh theo quy định.
• Hỗ trợ chiếu phim vùng khó khăn: Nhà nước cấp 100% kinh phí hoạt động chiếu phim tại miền núi, vùng dân tộc thiểu số, vùng nông thôn hẻo lánh, hải đảo; cấp 50% kinh phí đối với các vùng nông thôn khác.
• Quản lý hoạt động chiếu phim: Cơ sở chiếu phim phải có giấy phép hoạt động; việc bán vé thu tiền phải sử dụng vé do ngành Tài chính phát hành thống nhất; phải ưu tiên chiếu phim do Nhà nước đặt hàng và trợ giá. Khuyến khích mọi thành phần kinh tế liên doanh, liên kết xây dựng và quản lý rạp chiếu phim.

Phổ biến phim trên hệ thống truyền hình

• Ưu tiên phát sóng: Các đài truyền hình phải ưu tiên phát sóng các bộ phim do Nhà nước đặt hàng và trợ giá.
• Thời hạn phát sóng: Việc phát sóng phim trên truyền hình chỉ được thực hiện sau 9 tháng kể từ ngày phim phát hành vòng đầu trên mạng lưới chiếu phim (trừ khi có thỏa thuận khác giữa các bên).
• Bản quyền và tỷ lệ phát sóng: Các đài truyền hình phải tuân thủ nghiêm ngặt luật quyền tác giả, trả tiền bản quyền theo quy định của Bộ Tài chính. Đồng thời, phải nâng dần tỷ lệ phát sóng phim truyện Việt Nam, hướng tới đạt ít nhất 50% tổng thời lượng phát sóng phim truyện vào năm 1998.

Quản lý nhà nước và thanh tra chuyên ngành

• Thẩm quyền của Bộ Văn hóa - Thông tin: Là cơ quan đầu mối giúp Chính phủ thống nhất quản lý nhà nước về điện ảnh: xây dựng quy hoạch, kế hoạch phát triển; soạn thảo văn bản quy phạm pháp luật; cấp và thu hồi giấy phép thành lập cơ sở sản xuất, xuất nhập khẩu phim; xét duyệt phim; quyết định thu hồi, tịch thu, tiêu hủy phim vi phạm; đình chỉ hoạt động cơ sở vi phạm.
• Thẩm quyền của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh: Quản lý hoạt động điện ảnh tại địa phương; cấp và thu hồi giấy phép cơ sở phát hành, chiếu phim địa phương; thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm trên địa bàn.
• Thanh tra chuyên ngành: Bộ Văn hóa - Thông tin xây dựng hệ thống thanh tra chuyên ngành điện ảnh để kiểm tra việc thực hiện pháp luật, chính sách trong sản xuất, xuất nhập khẩu, phát hành và chiếu phim.
• Thời hạn giải quyết thủ tục: Cơ quan quản lý phải trả lời hồ sơ xin thành lập cơ sở điện ảnh trong vòng 30 ngày kể từ ngày nhận đủ hồ sơ; trường hợp từ chối phải nêu rõ lý do.

Khen thưởng, xử lý vi phạm và điều khoản thi hành

• Khen thưởng: Nhà nước tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh và Giải thưởng Nhà nước cho các tác giả, tác phẩm điện ảnh xuất sắc. Bộ Văn hóa - Thông tin phối hợp với Hội Điện ảnh Việt Nam quy định chi tiết tiêu chuẩn khen thưởng.
• Xử lý vi phạm: Tổ chức, cá nhân vi phạm quy định về sản xuất, phổ biến, xuất nhập khẩu phim sẽ bị đình chỉ ngay hành vi vi phạm, tùy mức độ có thể bị xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định pháp luật.
• Tổ chức thực hiện: Bộ Văn hóa - Thông tin có trách nhiệm quy hoạch lại toàn bộ cơ sở điện ảnh, đại lý băng hình trên cả nước; phối hợp với các Bộ, ngành liên quan ban hành thông tư hướng dẫn chi tiết thực hiện Nghị định.

Hiệu lực thi hành

Nghị định 48-CP có hiệu lực thi hành kể từ ngày ban hành (năm 1995). Tất cả các quy định trước đây trái với Nghị định này đều bị bãi bỏ.