Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 8400-1:2019 về Bệnh động vật - Quy trình chẩn đoán - Phần 1: Bệnh lở mồm long móng được ban hành nhằm quy định quy trình chẩn đoán lâm sàng và xét nghiệm phòng thí nghiệm đối với bệnh lở mồm long móng ở các loài động vật mẫn cảm tại Việt Nam.

Phạm vi và đối tượng áp dụng của tiêu chuẩn

• Phạm vi áp dụng: Tiêu chuẩn này quy định quy trình chẩn đoán bệnh lở mồm long móng (Foot and Mouth Disease - FMD) áp dụng thống nhất trên phạm vi cả nước. Quy trình bao gồm các bước từ chẩn đoán lâm sàng tại thực địa đến các biện pháp xét nghiệm chuyên sâu trong phòng thí nghiệm để phát hiện sự hiện diện của virus gây bệnh.
• Đối tượng áp dụng: Áp dụng đối với các loài động vật móng guốc chẵn bao gồm trâu, bò, lợn, dê, cừu và các loài động vật hoang dã mẫn cảm khác. Tiêu chuẩn này là hướng dẫn kỹ thuật bắt buộc đối với các cơ quan quản lý chuyên ngành thú y, các phòng thử nghiệm, chẩn đoán bệnh động vật và các tổ chức, cá nhân có liên quan.

Nội dung cốt lõi của các điều khoản đầu (Từ Điều 1 đến Điều 4)

Điều 1: Phạm vi áp dụng

• Xác định rõ giới hạn kỹ thuật của tiêu chuẩn, tập trung vào việc phát hiện virus lở mồm long móng (FMDV) thuộc họ Picornaviridae.
• Quy định các phương pháp chẩn đoán bao gồm: chẩn đoán lâm sàng, chẩn đoán phân biệt và các phương pháp xét nghiệm phòng thí nghiệm như RT-PCR, Real-time RT-PCR, ELISA phát hiện kháng nguyên và kháng thể.

Điều 2: Tài liệu viện dẫn

• Tiêu chuẩn này áp dụng các tài liệu viện dẫn không ghi năm công bố thì áp dụng phiên bản mới nhất. Các tài liệu viện dẫn chủ yếu bao gồm các quy trình, hướng dẫn chuẩn thức của Tổ chức Thú y Thế giới (WOAH/OIE) về chẩn đoán bệnh lở mồm long móng và các tiêu chuẩn quốc gia liên quan đến an toàn sinh học phòng thí nghiệm thú y.

Điều 3: Thuật ngữ, định nghĩa và chữ viết tắt

• Bệnh lở mồm long móng (Foot and Mouth Disease): Là bệnh truyền nhiễm cấp tính, lây lan rất nhanh ở động vật móng guốc chẵn, đặc trưng bởi sự xuất hiện của các mụn nước ở niêm mạc miệng, mũi, vành móng, kẽ móng và núm vú.
• Virus lở mồm long móng (FMDV): Là virus hướng thượng bì, thuộc chi Aphthovirus, họ Picornaviridae, có 7 type huyết thanh khác nhau bao gồm O, A, C, Asia 1, SAT 1, SAT 2 và SAT 3.
• Các chữ viết tắt tiêu chuẩn: Định nghĩa rõ các thuật ngữ chuyên ngành viết tắt như FMD (Foot and Mouth Disease), FMDV (Foot and Mouth Disease Virus), RT-PCR (Reverse Transcription Polymerase Chain Reaction), ELISA (Enzyme-Linked Immunosorbent Assay).

Điều 4: Thiết bị, dụng cụ, thuốc thử và nguyên liệu

• Thiết bị và dụng cụ phòng thí nghiệm: Yêu cầu bắt buộc về các trang thiết bị chuyên dụng phải được hiệu chuẩn bao gồm máy nhân gen (PCR), máy Real-time PCR, tủ an toàn sinh học cấp II, máy ly tâm lạnh, tủ lạnh sâu (từ âm 20 độ C đến âm 80 độ C), máy đọc ELISA và các dụng cụ bổ trợ đạt chuẩn vô trùng.
• Thuốc thử và nguyên liệu: Quy định chi tiết về các loại hóa chất, sinh phẩm xét nghiệm, các cặp mồi (primers) đặc hiệu cho phản ứng RT-PCR, các bộ kit ELISA thương mại được cấp phép, cùng các mẫu kiểm chứng âm, kiểm chứng dương để kiểm soát chất lượng xét nghiệm.

Hiệu lực thi hành

TCVN 8400-1:2019 có hiệu lực áp dụng kể từ ngày công bố, thay thế cho các hướng dẫn chẩn đoán trước đây, tạo cơ sở pháp lý và kỹ thuật đồng bộ cho công tác giám sát, phát hiện và khống chế dịch bệnh lở mồm long móng tại Việt Nam.