Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 1872:2019 về Chuối quả tươi do Ban kỹ thuật tiêu chuẩn quốc gia TCVN/TC/F10 Rau quả tươi và sản phẩm rau quả biên soạn, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng đề nghị, Bộ Khoa học và Công nghệ công bố. Tiêu chuẩn này quy định các yêu cầu kỹ thuật, chất lượng, phân cấp và ghi nhãn đối với các giống chuối quả tươi thuộc họ Musaceae sau khi sơ chế và đóng gói để cung cấp trực tiếp cho người tiêu dùng dưới dạng quả tươi.

Phạm vi áp dụng và đối tượng điều chỉnh

Tiêu chuẩn này áp dụng cho các loại chuối quả tươi thương mại thuộc các giống chuối được trồng phổ biến tại Việt Nam và thế giới. Tiêu chuẩn không áp dụng cho các loại chuối dùng trong chế biến công nghiệp hoặc chuối xanh dùng để nấu chín trước khi ăn.

Yêu cầu tối thiểu về chất lượng chuối quả tươi

Trong tất cả các cấp độ chất lượng, tùy thuộc vào yêu cầu cụ thể cho từng hạng và sai số cho phép, chuối quả tươi phải đáp ứng các tiêu chuẩn tối thiểu sau:

• Quả chuối phải nguyên vẹn, lành lặn, không bị dập nát, nứt vỡ hoặc hư hỏng đến mức không phù hợp cho việc sử dụng.
• Quả phải sạch, hầu như không có tạp chất lạ nhìn thấy được bằng mắt thường trên bề mặt vỏ.
• Hầu như không bị sinh vật hại tấn công gây ảnh hưởng đến chất lượng thịt quả bên trong.
• Hầu như không bị hư hỏng do nhiệt độ thấp hoặc nhiệt độ cao trong quá trình bảo quản và vận chuyển.
• Không bị ẩm ướt bất thường ngoài vỏ, trừ trường hợp ngưng tụ nước do vừa đưa ra khỏi môi trường bảo quản lạnh.
• Không có mùi và/hoặc vị lạ gây ảnh hưởng đến chất lượng tự nhiên của quả.
• Cuống quả phải còn nguyên vẹn, không bị nấm mốc nghiêm trọng và được cắt tỉa gọn gàng.
• Quả chuối phải đạt độ phát triển và độ chín sinh lý thích hợp, cho phép quả tiếp tục quá trình chín tự nhiên sau thu hoạch để đạt được hương vị đặc trưng của giống.

Phân cấp chất lượng chuối quả tươi

Chuối quả tươi được phân thành ba hạng chất lượng chính dựa trên ngoại quan và mức độ hoàn hảo của quả:

• Hạng "đặc biệt" (Extra Class): Chuối thuộc hạng này phải có chất lượng cao nhất, mang đầy đủ các đặc tính tiêu biểu của giống. Quả phải không có khuyết tật, trừ những khuyết tật rất nhẹ trên bề mặt vỏ với diện tích không đáng kể, không làm ảnh hưởng đến hình thức chung và chất lượng của sản phẩm.
• Hạng I (Class I): Chuối có chất lượng tốt, đặc trưng cho giống. Cho phép có các khuyết tật nhẹ về hình dáng quả và khuyết tật nhẹ trên vỏ (như vết xước, vết rám nắng nhẹ) nhưng không được ảnh hưởng đến thịt quả và chất lượng tổng thể của nải chuối hoặc buồng chuối.
• Hạng II (Class II): Bao gồm những quả chuối không được xếp vào các hạng cao hơn nhưng vẫn đáp ứng được các yêu cầu tối thiểu. Cho phép có khuyết tật về hình dáng, vỏ quả bị trầy xước hoặc có sẹo nhẹ do cọ xát, miễn là không ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng bên trong của quả.

Quy định về kích cỡ và độ đồng đều

Kích cỡ của chuối quả tươi được xác định dựa trên chiều dài và đường kính của quả:

• Chiều dài quả được đo dọc theo đường cong phía ngoài từ đầu cuống đến đầu núm quả.
• Đường kính quả được đo tại phần lớn nhất của mặt cắt ngang quả.
• Độ đồng đều: Chuối trong cùng một bao gói phải đồng nhất về xuất xứ, giống, chất lượng, kích cỡ và độ chín. Phần sản phẩm nhìn thấy được từ bên ngoài bao bì phải đại diện cho toàn bộ sản phẩm bên trong.

Sai số cho phép về chất lượng và kích cỡ

Tiêu chuẩn cho phép một tỷ lệ sai số nhất định trong mỗi bao gói đối với sản phẩm không đáp ứng yêu cầu của hạng quy định:

• Sai số về chất lượng: Đối với hạng đặc biệt là 5% số lượng hoặc khối lượng quả không đạt yêu cầu của hạng nhưng đạt chất lượng hạng I; đối với hạng I là 10% quả đạt chất lượng hạng II; đối với hạng II là 10% quả không đạt chất lượng hạng II nhưng không được có quả bị thối hỏng hoặc hư hỏng nặng.
• Sai số về kích cỡ: Cho phép tối đa 10% số lượng hoặc khối lượng chuối không đáp ứng yêu cầu về kích cỡ quy định nhưng phải đạt kích cỡ của nhóm liền kề dưới hoặc liền kề trên.

Yêu cầu về bao gói, trình bày và ghi nhãn

Việc bao gói và ghi nhãn phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định để bảo vệ sản phẩm tốt nhất:

• Bao gói: Vật liệu sử dụng bên trong bao gói phải mới, sạch và không gây độc hại cho quả. Giấy hoặc tem nhãn dán trực tiếp lên quả phải sử dụng mực in hoặc keo dán không độc hại.
• Ghi nhãn sản phẩm: Trên mỗi bao bì phải ghi rõ các thông tin bắt buộc bao gồm: Tên sản phẩm (Chuối quả tươi, tên giống chuối), tên và địa chỉ của nhà đóng gói hoặc nhà xuất khẩu, nước xuất xứ, thông tin thương mại (hạng chất lượng, kích cỡ, khối lượng tịnh).

Hiệu lực thi hành

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 1872:2019 có hiệu lực áp dụng kể từ ngày được Bộ Khoa học và Công nghệ công bố, đóng vai trò là căn cứ pháp lý kỹ thuật quan trọng để kiểm soát chất lượng chuối quả tươi lưu thông trên thị trường trong nước và phục vụ hoạt động xuất nhập khẩu.