Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12730:2019 (hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế ISO 20870:2017) về Giầy dép - Điều hòa lão hóa là văn bản kỹ thuật do Ban kỹ thuật tiêu chuẩn quốc gia TCVN/TC 216 Giầy dép biên soạn, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng đề nghị và Bộ Khoa học và Công nghệ công bố. Tiêu chuẩn này quy định các phương pháp xử lý lão hóa nhân tạo đối với sản phẩm giầy dép hoàn chỉnh hoặc các chi tiết cấu thành giầy dép nhằm phục vụ cho các thử nghiệm cơ lý tiếp theo.

Phạm vi và đối tượng áp dụng

Tiêu chuẩn này áp dụng đối với các tổ chức, cá nhân, phòng thử nghiệm hoạt động trong lĩnh vực sản xuất, kinh doanh, kiểm định và đánh giá chất lượng sản phẩm giầy dép tại Việt Nam. Phạm vi điều chỉnh của tiêu chuẩn tập trung vào việc thiết lập các quy trình điều hòa lão hóa tiêu chuẩn nhằm mô phỏng sự suy giảm chất lượng, biến đổi đặc tính vật lý của giầy dép hoặc các bộ phận giầy dép dưới tác động của các yếu tố môi trường (nhiệt độ và độ ẩm) trong quá trình lưu kho hoặc sử dụng thực tế.

Nội dung cốt lõi của Tiêu chuẩn TCVN 12730:2019 (Từ Điều 1 đến Điều 4)

1. Phạm vi áp dụng (Điều 1)

• Xác định cụ thể các phương pháp điều hòa lão hóa khác nhau áp dụng cho toàn bộ đôi giầy hoặc các chi tiết cấu thành riêng biệt (như đế giầy, quai giầy, mũ giầy, lót giầy).
• Mục đích chính là chuẩn bị mẫu thử trước khi tiến hành các phép thử nghiệm cơ lý (như thử độ bền kéo đứt, độ bền xé, lực liên kết giữa các lớp, độ bền uốn gấp) nhằm đánh giá khả năng chống chịu thời tiết và tuổi thọ của sản phẩm.

2. Tài liệu viện dẫn (Điều 2)

• Tiêu chuẩn này viện dẫn các tài liệu kỹ thuật liên quan để đảm bảo tính đồng bộ và chuẩn xác trong quá trình thực hiện phép thử.
• Các tài liệu viện dẫn quan trọng bao gồm các tiêu chuẩn về môi trường chuẩn để điều hòa và thử nghiệm giầy dép (như TCVN 10097 hoặc ISO 18454). Đối với các tài liệu viện dẫn ghi năm công bố thì áp dụng bản được nêu, đối với tài liệu không ghi năm công bố thì áp dụng phiên bản mới nhất.

3. Thuật ngữ và định nghĩa (Điều 3)

• Làm rõ các khái niệm chuyên ngành liên quan đến quá trình lão hóa của vật liệu giầy dép.
• Định nghĩa về điều hòa lão hóa (ageing conditioning): Là quá trình xử lý mẫu thử trong môi trường được kiểm soát nghiêm ngặt về nhiệt độ, độ ẩm và thời gian nhằm thúc đẩy nhanh quá trình biến đổi tự nhiên của vật liệu, mô phỏng tác động của thời gian và môi trường lên sản phẩm thực tế.

4. Nguyên tắc thực hiện (Điều 4)

• Mẫu thử (có thể là giầy nguyên đôi hoặc các chi tiết được cắt ra từ giầy) được đặt trong các thiết bị điều hòa chuyên dụng như tủ vi khí hậu hoặc tủ sấy có khả năng duy trì chính xác các thông số môi trường theo yêu cầu của từng phương pháp cụ thể.
• Quá trình lão hóa nhân tạo được thực hiện bằng cách tác động nhiệt độ cao khô, hoặc kết hợp đồng thời giữa nhiệt độ cao và độ ẩm cao trong một khoảng thời gian xác định trước.
• Sau khi kết thúc thời gian lão hóa trong tủ thử, mẫu thử bắt buộc phải được đưa về trạng thái cân bằng trong môi trường điều hòa tiêu chuẩn (nhiệt độ và độ ẩm phòng thử nghiệm tiêu chuẩn) trước khi tiến hành các phép thử nghiệm cơ lý để đảm bảo tính chính xác, khách quan và có thể tái lập của kết quả thử nghiệm.

Hiệu lực thi hành

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12730:2019 (ISO 20870:2017) có hiệu lực thi hành kể từ ngày được Bộ Khoa học và Công nghệ công bố áp dụng chính thức trên toàn quốc, thay thế hoặc bổ sung cho các quy trình thử nghiệm lão hóa giầy dép trước đây chưa được chuẩn hóa theo tiêu chuẩn quốc tế.