Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12619-1:2019 về Gỗ - Phân loại - Phần 1: Theo mục đích sử dụng được công bố bởi Bộ Khoa học và Công nghệ năm 2019, đưa ra các nguyên tắc, tiêu chí và hệ thống phân loại gỗ dựa trên mục đích sử dụng thực tế nhằm tối ưu hóa chuỗi giá trị lâm sản và chuẩn hóa hoạt động thương mại gỗ.

Phạm vi áp dụng và đối tượng điều chỉnh

Tiêu chuẩn này quy định việc phân loại các loại gỗ tròn, gỗ xẻ và các sản phẩm gỗ nguyên liệu dựa trên mục đích sử dụng cuối cùng. Đối tượng áp dụng bao gồm các cơ quan quản lý nhà nước về lâm nghiệp, các doanh nghiệp khai thác, chế biến, xuất nhập khẩu gỗ, cùng các tổ chức, cá nhân thực hiện hoạt động kiểm định, đánh giá chất lượng và thương mại lâm sản tại Việt Nam.

Các nhóm gỗ phân loại theo mục đích sử dụng chính

• Gỗ dùng trong xây dựng và kết cấu chịu lực: Nhóm này bao gồm các loại gỗ có độ bền cơ lý cao, khả năng chịu lực uốn, lực nén tốt và ít bị biến dạng dưới tác động của môi trường. Gỗ thuộc nhóm này thường được sử dụng làm cột, kèo, dầm nhà, ván sàn, cốp pha và các cấu kiện chịu lực trong công trình xây dựng.
• Gỗ dùng sản xuất đồ mộc và trang trí nội thất: Nhóm gỗ đòi hỏi cao về tính thẩm mỹ, có vân gỗ đẹp, màu sắc tự nhiên hài hòa, độ ổn định kích thước tốt, dễ gia công, bám sơn và chất phủ bề mặt. Gỗ được ứng dụng để sản xuất bàn ghế, giường, tủ, cửa và các chi tiết mỹ thuật nội thất.
• Gỗ dùng làm nguyên liệu giấy và ván nhân tạo: Nhóm gỗ thường có đường kính nhỏ, sinh trưởng nhanh, sợi gỗ có cấu trúc phù hợp cho việc nghiền bột giấy hoặc sản xuất các loại ván dăm, ván sợi (MDF, HDF), ván ghép thanh và ván dán.
• Gỗ dùng trong sản xuất bao bì, pallet và hòm hộp: Nhóm gỗ có khối lượng thể tích từ nhẹ đến trung bình, dễ đóng đinh, khả năng chịu va đập tốt và giá thành hợp lý, chủ yếu phục vụ cho việc đóng gói, bảo quản và vận chuyển hàng hóa.
• Gỗ dùng làm đồ mỹ nghệ, đồ chơi và nhạc cụ: Nhóm gỗ quý hiếm hoặc có các đặc tính vật lý đặc biệt (như độ dẻo dai cao, khả năng truyền âm tốt), vân gỗ độc đáo, dùng để chạm khắc tranh, tượng, sản xuất đồ chơi trẻ em cao cấp và các loại nhạc cụ.
• Gỗ dùng cho mục đích năng lượng: Nhóm gỗ, cành nhánh hoặc phế liệu gỗ có nhiệt trị cao, được sử dụng làm củi đốt, sản xuất viên nén gỗ (wood pellets) hoặc chế biến thành than hoạt tính.

Tiêu chí và nguyên tắc phân loại chi tiết

• Đặc tính cơ lý của gỗ: Đánh giá dựa trên các chỉ số kỹ thuật cốt lõi như khối lượng thể tích (độ nén khô kiệt), độ cứng, độ bền uốn tĩnh và độ bền nén dọc để quyết định nhóm sử dụng phù hợp nhất.
• Độ bền tự nhiên và khả năng bảo quản: Xem xét khả năng chống chịu tự nhiên của gỗ trước các tác nhân sinh học như nấm mốc, mối mọt, côn trùng gây hại và khả năng hấp thụ thuốc thấm bảo quản khi xử lý công nghiệp.
• Khả năng gia công, chế biến: Đánh giá mức độ dễ hay khó của gỗ khi thực hiện các thao tác cưa xẻ, sấy khô, dán keo, bắt vít và hoàn thiện bề mặt.
• Khuyết tật tự nhiên của gỗ: Xem xét sự xuất hiện của các khuyết tật như mắt gỗ, vết nứt, độ cong vênh, tâm lệch để phân hạng chất lượng gỗ cho từng mục đích sử dụng cụ thể.

Hiệu lực thi hành

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12619-1:2019 có hiệu lực kể từ ngày công bố. Tiêu chuẩn này đóng vai trò là công cụ kỹ thuật đồng bộ, giúp các bên liên quan thống nhất cách hiểu và áp dụng trong việc phân loại, định giá, nghiệm thu sản phẩm gỗ trên thị trường.