Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12469-9:2022 về Gà giống nội - Phần 9: Gà Tiên Yên do Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn biên soạn, Bộ Khoa học và Công nghệ công bố. Đây là văn bản kỹ thuật quan trọng quy định các yêu cầu chất lượng đối với giống gà Tiên Yên - một giống gà đặc sản, bản địa có nguồn gốc từ huyện Tiên Yên, tỉnh Quảng Ninh, nhằm phục vụ công tác quản lý, bảo tồn nguồn gen và phát triển chăn nuôi bền vững.

Phạm vi và đối tượng áp dụng

Tiêu chuẩn này quy định các yêu cầu kỹ thuật và phương pháp thử đối với gà giống Tiên Yên hướng thịt và trứng. Đối tượng áp dụng bao gồm các tổ chức, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực nghiên cứu, sản xuất, kinh doanh, chọn tạo và quản lý chất lượng giống gà Tiên Yên tại Việt Nam.

- Các tài liệu viện dẫn liên quan

• Để áp dụng tiêu chuẩn này một cách chính xác, cần viện dẫn các tiêu chuẩn quốc gia hiện hành về phương pháp lấy mẫu, phương pháp thử nghiệm các chỉ tiêu lý - hóa, sinh học và quy trình giám định chất lượng giống gia cầm.
• Các tài liệu viện dẫn này được áp dụng phiên bản mới nhất khi có sự thay đổi hoặc bổ sung từ cơ quan ban hành có thẩm quyền.

- Thuật ngữ và định nghĩa đặc trưng

• Gà Tiên Yên (hay còn gọi là gà râu Tiên Yên) là giống gà bản địa có đặc điểm ngoại hình đặc trưng là có túm lông dưới cằm phát triển trông như chòm râu.
• Tiêu chuẩn đưa ra các định nghĩa cụ thể về các giai đoạn phát triển của gà bao gồm: gà con 01 ngày tuổi, gà hậu bị, gà sinh sản và gà thương phẩm để làm căn cứ đánh giá các chỉ tiêu kỹ thuật tương ứng.

- Yêu cầu kỹ thuật về đặc điểm ngoại hình

• Gà con 01 ngày tuổi: Lông tơ mịn, bóng, ôm sát cơ thể. Màu sắc lông đa dạng nhưng chủ yếu là màu vàng nhạt hoặc sọc dưa. Mỏ và chân có màu vàng đặc trưng, không bị dị tật, nhanh nhẹn và rốn tiêu tốt.
• Gà trưởng thành (con trống): Thể hình vạm vỡ, ngực nở, chân thấp và to có màu vàng. Mào cờ (mào đơn) màu đỏ tươi, phát triển đứng thẳng. Lông cổ và lông lưng có màu đỏ mận chín hoặc vàng sẫm, lông đuôi dài cong màu đen ánh xanh. Đặc điểm bắt buộc là phải có túm lông dưới cằm (râu) phát triển rõ rệt.
• Gà trưởng thành (con mái): Thể hình thon gọn, chân thấp màu vàng, da vàng. Màu lông chủ yếu là màu vàng rơm, vàng đất hoặc hoa mơ. Có túm lông cằm (râu) đặc trưng tương tự con trống nhưng kích thước nhỏ hơn.

- Các chỉ tiêu năng suất và sinh trưởng cốt lõi

• Khối lượng cơ thể qua các giai đoạn: Tiêu chuẩn quy định chi tiết mức khối lượng tối thiểu và tối đa của gà trống và gà mái ở các mốc tuần tuổi quan trọng (sơ sinh, 8 tuần tuổi, 20 tuần tuổi và khi vào đẻ) nhằm đảm bảo độ đồng đều và chất lượng con giống.
• Chỉ tiêu sinh sản: Quy định tuổi đẻ quả trứng đầu tiên (tuổi thành thục sinh dục), tỷ lệ đẻ đỉnh cao, năng suất trứng trung bình trên mỗi mái trong một chu kỳ đẻ.
• Chất lượng trứng giống: Trứng đưa vào ấp phải đạt các yêu cầu về khối lượng quả trứng, chỉ số hình dáng, độ dày vỏ trứng, tỷ lệ lòng đỏ, tỷ lệ trứng có phôi và tỷ lệ nở loại 1 đạt tiêu chuẩn cao của giống gà nội.

- Phương pháp kiểm tra và đánh giá chất lượng

• Đánh giá ngoại hình: Thực hiện bằng phương pháp quan sát trực tiếp bằng mắt thường trong điều kiện ánh sáng tự nhiên đầy đủ để xác định các đặc điểm đặc trưng về màu lông, mào, chân và đặc biệt là đặc điểm "râu" của gà Tiên Yên.
• Xác định khối lượng và năng suất: Sử dụng các thiết bị cân đo chuyên dụng đã được hiệu chuẩn. Việc theo dõi các chỉ tiêu sinh sản, tỷ lệ ấp nở được thực hiện thông qua việc ghi chép nhật ký chăn nuôi hàng ngày tại cơ sở sản xuất giống.

Hiệu lực thi hành

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12469-9:2022 có hiệu lực áp dụng kể từ ngày ban hành công bố. Tiêu chuẩn này là cơ sở pháp lý để các cơ quan quản lý nhà nước thực hiện việc thanh tra, kiểm tra chất lượng con giống trên thị trường, đồng thời định hướng cho người chăn nuôi sản xuất ra sản phẩm gà Tiên Yên đúng chủng loại, giữ gìn thương hiệu đặc sản địa phương.