Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12300:2018 về Phụ gia cuốn khí cho bê tông được công bố vào năm 2018 bởi Bộ Khoa học và Công nghệ, quy định các yêu cầu kỹ thuật và phương pháp thử đối với phụ gia cuốn khí được sử dụng trong chế tạo bê tông xi măng.

Phạm vi áp dụng và đối tượng áp dụng

• Phạm vi áp dụng: Tiêu chuẩn này quy định các yêu cầu kỹ thuật và phương pháp thử đối với phụ gia cuốn khí được thêm vào hỗn hợp bê tông trong quá trình trộn nhằm tạo ra hệ thống bọt khí mịn, phân bố đều, giúp cải thiện tính công tác của hỗn hợp bê tông tươi và nâng cao khả năng chống băng giá, độ bền lâu của bê tông đã đóng rắn.
• Đối tượng áp dụng: Tiêu chuẩn áp dụng đối với các tổ chức, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực sản xuất, nhập khẩu, kinh doanh, thiết kế, thi công và giám sát chất lượng các công trình xây dựng có sử dụng phụ gia cuốn khí cho bê tông tại Việt Nam.

Yêu cầu kỹ thuật đối với phụ gia cuốn khí

Tiêu chuẩn quy định các chỉ tiêu chất lượng của bê tông sử dụng phụ gia cuốn khí so với bê tông đối chứng (không sử dụng phụ gia) phải đáp ứng các yêu cầu nghiêm ngặt sau:

• Hàm lượng bọt khí: Hàm lượng khí trong hỗn hợp bê tông thử nghiệm phải lớn hơn hàm lượng khí của bê tông đối chứng tối thiểu là 2,0 % và tối đa là 3,5 % thể tích, hoặc theo yêu cầu cụ thể của thiết kế để đảm bảo hiệu quả cuốn khí tối ưu mà không làm giảm quá sâu cường độ chịu lực.
• Thời gian đông kết: Độ lệch thời gian bắt đầu đông kết và kết thúc đông kết của hỗn hợp bê tông có phụ gia cuốn khí so với bê tông đối chứng phải nằm trong khoảng cho phép, thông thường không được sớm hơn hoặc muộn hơn quá nhiều (thường giới hạn từ chậm hơn tối đa 1 giờ 15 phút đến nhanh hơn tối đa 3 giờ) để không ảnh hưởng đến biện pháp thi công.
• Cường độ nén: Do sự xuất hiện của các bọt khí làm giảm mật độ đặc chắc, cường độ nén của bê tông dùng phụ gia cuốn khí ở các tuổi 3 ngày, 7 ngày và 28 ngày được phép thấp hơn bê tông đối chứng, nhưng không được nhỏ hơn 80 % so với cường độ nén của mẫu đối chứng ở cùng tuổi thử nghiệm.
• Độ co ngót (thay đổi chiều dài): Độ tăng co ngót khô của mẫu bê tông thử nghiệm sau 28 ngày không được vượt quá 120 % so với mẫu đối chứng, nhằm kiểm soát hiện tượng nứt nẻ do co ngót thể tích.
• Khả năng chống băng giá (Hệ số bền băng giá): Đây là chỉ tiêu cốt lõi của phụ gia cuốn khí. Hệ số bền băng giá của bê tông thử nghiệm sau số chu kỳ đông kết và rã đông quy định phải đạt tối thiểu 80 % so với ban đầu, chứng minh khả năng bảo vệ cấu trúc bê tông trước tác động của thời tiết khắc nghiệt.

Phương pháp thử nghiệm và kiểm tra chất lượng

Để đánh giá sự phù hợp của phụ gia cuốn khí, tiêu chuẩn hướng dẫn chi tiết quy trình chế tạo mẫu và tiến hành thử nghiệm:

• Vật liệu chế tạo mẫu thử: Xi măng, cát, đá và nước dùng để chế tạo bê tông đối chứng và bê tông thử nghiệm phải đồng nhất về chủng loại, nguồn gốc và đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật hiện hành.
• Xác định hàm lượng khí: Sử dụng phương pháp áp suất hoặc phương pháp thể tích theo các tiêu chuẩn quốc gia tương ứng để đo chính xác lượng khí được cuốn vào trong hỗn hợp bê tông tươi ngay sau khi trộn.
• Thử nghiệm tính chất cơ lý: Các mẫu thử cường độ nén, độ co ngót và độ bền băng giá phải được đúc, bảo dưỡng trong điều kiện tiêu chuẩn và thử nghiệm bằng các thiết bị chuyên dụng được hiệu chuẩn định kỳ.

Hiệu lực thi hành

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12300:2018 có hiệu lực kể từ ngày công bố. Việc áp dụng tiêu chuẩn này giúp chuẩn hóa chất lượng phụ gia cuốn khí trên thị trường, đồng thời là cơ sở pháp lý và kỹ thuật để các bên liên quan kiểm soát chất lượng vật liệu đầu vào cho các công trình xây dựng đòi hỏi tính bền vững cao.