Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12017:2017 về Thuốc bảo vệ thực vật - Lấy mẫu do Ban kỹ thuật tiêu chuẩn quốc gia TCVN/TC/F16 Thuốc bảo vệ thực vật biên soạn, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng đề nghị, Bộ Khoa học và Công nghệ công bố. Tiêu chuẩn này quy định các phương pháp lấy mẫu thuốc bảo vệ thực vật nhằm xác định các chỉ tiêu chất lượng một cách chính xác, khách quan và đồng nhất.

Phạm vi và đối tượng áp dụng

TCVN 12017:2017 áp dụng đối với các cơ quan quản lý nhà nước, tổ chức, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực sản xuất, nhập khẩu, kinh doanh, khảo nghiệm và kiểm tra chất lượng thuốc bảo vệ thực vật tại Việt Nam. Đối tượng áp dụng trực tiếp bao gồm các loại thuốc bảo vệ thực vật kỹ thuật (nguyên liệu) và thuốc bảo vệ thực vật thành phẩm (dạng lỏng, dạng rắn, dạng bột...).

Nội dung cốt lõi của Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12017:2017 (Điều 1 đến Điều 4)

1. Phạm vi áp dụng (Điều 1)

Tiêu chuẩn này quy định chi tiết phương pháp lấy mẫu đối với các loại thuốc bảo vệ thực vật để xác định các chỉ tiêu chất lượng. Phương pháp này đảm bảo mẫu thu được có tính đại diện cao nhất cho toàn bộ lô hàng được kiểm tra.

2. Tài liệu viện dẫn (Điều 2)

Các tài liệu viện dẫn trong tiêu chuẩn này là bộ phận không thể tách rời khi áp dụng. Trường hợp tài liệu viện dẫn có nêu năm công bố thì áp dụng phiên bản được chỉ định. Đối với các tài liệu viện dẫn không ghi năm công bố, người sử dụng phải áp dụng phiên bản mới nhất, bao gồm cả các văn bản sửa đổi, bổ sung liên quan.

3. Thuật ngữ và định nghĩa (Điều 3)

Tiêu chuẩn thiết lập hệ thống thuật ngữ chuyên ngành thống nhất để tránh sai lệch trong quá trình thực hiện:

• Lô hàng (Lot): Là một lượng thuốc bảo vệ thực vật xác định, có cùng tên thương mại, cùng dạng thành phẩm, được sản xuất trong cùng một chu kỳ hoặc cùng một đợt, có chất lượng đồng nhất và được chứng minh bằng một chứng từ chất lượng cụ thể.
• Đơn vị bao gói (Package): Là bao bì chứa đựng trực tiếp hoặc gián tiếp thuốc bảo vệ thực vật (như chai, lọ, gói, bao, thùng) cấu thành nên lô hàng.
• Mẫu ban đầu (Increment): Lượng mẫu được lấy ra từ một vị trí cụ thể trong một đơn vị bao gói được lựa chọn ngẫu nhiên từ lô hàng.
• Mẫu chung (Composite sample): Lượng mẫu thu được bằng cách gộp toàn bộ hoặc một phần các mẫu ban đầu lại với nhau và tiến hành trộn đều một cách cơ học để đạt độ đồng nhất tối đa.
• Mẫu trung bình (Reduced sample): Mẫu được rút gọn từ mẫu chung thông qua các phương pháp chia mẫu khoa học nhằm giảm khối lượng hoặc thể tích nhưng vẫn giữ nguyên tính chất đại diện.
• Mẫu phòng thử nghiệm (Laboratory sample): Phần mẫu được tách ra từ mẫu trung bình để gửi đến các phòng thử nghiệm hợp chuẩn nhằm phân tích các chỉ tiêu hóa lý.
• Mẫu lưu (Retained sample): Phần mẫu được bảo quản trong điều kiện tiêu chuẩn để phục vụ công tác đối chiếu, kiểm tra lại hoặc giải quyết các tranh chấp pháp lý phát sinh sau này.

4. Yêu cầu chung về lấy mẫu (Điều 4)

Để đảm bảo tính khách quan, an toàn và độ chính xác của kết quả thử nghiệm, quá trình lấy mẫu phải tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc sau:

• Yêu cầu đối với người lấy mẫu: Người thực hiện nhiệm vụ lấy mẫu phải là kiểm định viên hoặc cán bộ kỹ thuật đã qua đào tạo chuyên môn về kỹ thuật lấy mẫu thuốc bảo vệ thực vật, nắm vững các quy định về an toàn hóa chất và được cấp chứng chỉ/chứng nhận hành nghề theo quy định của pháp luật.
• Dụng cụ lấy mẫu: Phải được chế tạo từ các vật liệu trơ về mặt hóa học, không phản ứng hoặc hấp phụ các thành phần của thuốc bảo vệ thực vật (như thép không gỉ, thủy tinh trung tính, nhựa Teflon). Trước khi sử dụng, dụng cụ phải được làm sạch tuyệt đối, làm khô và không được lẫn tạp chất từ các lần lấy mẫu trước.
• An toàn lao động và bảo vệ môi trường: Quá trình lấy mẫu phải được thực hiện tại khu vực thông thoáng, có hệ thống chiếu sáng tốt, tránh xa nguồn lửa, nguồn nhiệt và các khu vực sinh hoạt. Người lấy mẫu bắt buộc phải trang bị đầy đủ phương tiện bảo hộ cá nhân gồm quần áo chống hóa chất, găng tay chống dung môi, kính bảo hộ và mặt nạ lọc độc chuyên dụng.
• Bao bì chứa mẫu: Phải đảm bảo độ kín khít tuyệt đối, không rò rỉ, không cho ánh sáng xuyên qua đối với các hoạt chất nhạy cảm với ánh sáng. Vật liệu làm bao bì chứa mẫu không được tương tác vật lý hay hóa học với mẫu thuốc bên trong.
• Niêm phong và ghi nhãn mẫu: Ngay sau khi hoàn thành việc lấy mẫu, các chai/lọ chứa mẫu phải được niêm phong bằng tem niêm phong chuyên dụng không thể tẩy xóa hoặc bóc tách mà không để lại dấu vết. Nhãn mẫu phải ghi đầy đủ các thông tin bắt buộc bao gồm: tên thuốc, hàm lượng hoạt chất, số lô sản xuất, ngày lấy mẫu, địa điểm lấy mẫu, tên người lấy mẫu và chữ ký của các bên liên quan.

Hiệu lực thi hành

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12017:2017 có hiệu lực kể từ ngày được Bộ Khoa học và Công nghệ công bố ban hành, thay thế hoặc bổ sung các quy định kỹ thuật về lấy mẫu thuốc bảo vệ thực vật trước đó, tạo cơ sở pháp lý và kỹ thuật đồng bộ cho công tác quản lý chất lượng vật tư nông nghiệp trên phạm vi toàn quốc.