Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 11916-3:2018 (hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế ISO 13765-3:2004) về Vữa chịu lửa - Phần 3: Xác định độ ổn định mạch do Ban kỹ thuật tiêu chuẩn quốc gia TCVN/TC 33 Vật liệu chịu lửa biên soạn, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng đề nghị và được Bộ Khoa học và Công nghệ công bố. Tiêu chuẩn này quy định phương pháp xác định độ ổn định mạch xây của các loại vữa chịu lửa dưới tác động của tải trọng và nhiệt độ trong quá trình sử dụng.

Phạm vi áp dụng và đối tượng điều chỉnh

Tiêu chuẩn này áp dụng đối với tất cả các loại vữa chịu lửa, bao gồm cả vữa chịu lửa đóng rắn hóa học (đóng rắn ở nhiệt độ thường) và vữa chịu lửa đóng rắn bằng nhiệt (đóng rắn ở nhiệt độ cao). Đối tượng áp dụng là các tổ chức, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực sản xuất, thử nghiệm, kinh doanh, giám định chất lượng và sử dụng vật liệu chịu lửa tại Việt Nam.

Nguyên lý của phương pháp thử

• Phương pháp dựa trên việc xác định khả năng chống lại sự biến dạng, co ngót hoặc trượt của mạch vữa nằm giữa hai viên gạch chịu lửa tiêu chuẩn dưới một tải trọng xác định trong quá trình sấy hoặc nung ở nhiệt độ quy định.
• Độ ổn định mạch được đánh giá định lượng thông qua sự thay đổi chiều dày mạch vữa hoặc sự dịch chuyển tương đối của các viên gạch trước và sau quá trình xử lý nhiệt.

Thiết bị và dụng cụ thử nghiệm

• Thiết bị gia tải: Phải có khả năng tác dụng một lực nén không đổi, đồng đều và vuông góc lên bề mặt mẫu thử trong suốt quá trình đo đạc và gia nhiệt.
• Lò nung hoặc tủ sấy: Thiết bị gia nhiệt phải có khả năng kiểm soát nhiệt độ chính xác theo tốc độ nâng nhiệt quy định để đạt đến nhiệt độ thử nghiệm yêu cầu và duy trì nhiệt độ ổn định.
• Dụng cụ đo lường: Sử dụng thước đo có độ chính xác cao (như panme hoặc đồng hồ đo độ dịch chuyển có độ chính xác tối thiểu 0,01 mm) để đo chiều dày mạch vữa trước và sau khi thử nghiệm.
• Gạch chịu lửa tiêu chuẩn: Các viên gạch chịu lửa dùng để làm nền thử phải có bề mặt phẳng, kích thước đồng đều và độ hút nước phù hợp với loại vữa cần thử nghiệm theo hướng dẫn cụ thể.

Quy trình chuẩn bị mẫu và tiến hành thử nghiệm

• Chuẩn bị vữa thử: Trộn đều mẫu vữa với lượng nước hoặc chất lỏng liên kết theo đúng tỷ lệ và hướng dẫn của nhà sản xuất để đạt được độ sệt tiêu chuẩn cho việc xây dựng.
• Tạo mạch mẫu thử: Trét một lớp vữa đều lên bề mặt của viên gạch chịu lửa phía dưới, sau đó đặt viên gạch thứ hai lên trên để tạo thành một mạch vữa có chiều dày xác định theo thiết kế (thường là 2 mm).
• Gia tải và xử lý nhiệt: Đặt tổ hợp mẫu thử vào thiết bị gia tải, áp dụng lực nén quy định. Tiến hành đưa mẫu vào lò nung hoặc tủ sấy và thực hiện quá trình gia nhiệt theo chế độ nhiệt độ được thiết lập sẵn cho từng loại vữa.
• Đo đạc kết quả: Sau khi kết thúc quá trình giữ nhiệt và để nguội hoàn toàn đến nhiệt độ phòng, tiến hành đo lại chiều dày mạch vữa hoặc độ dịch chuyển của viên gạch để xác định độ ổn định mạch.

Báo cáo thử nghiệm

Kết quả thử nghiệm phải được lập thành văn bản báo cáo chi tiết, bao gồm các nội dung cốt lõi sau:

• Viện dẫn đầy đủ tiêu chuẩn áp dụng TCVN 11916-3:2018 (ISO 13765-3:2004).
• Thông tin chi tiết về mẫu vữa chịu lửa thử nghiệm (tên thương mại, nhà sản xuất, số lô sản xuất, ngày nhận mẫu).
• Các thông số kỹ thuật trong quá trình thử nghiệm bao gồm: tải trọng áp dụng, nhiệt độ thử nghiệm tối đa, tốc độ nâng nhiệt và thời gian giữ nhiệt.
• Kết quả độ ổn định mạch (được biểu thị bằng độ co, độ nở hoặc độ dịch chuyển tính bằng milimét hoặc tỷ lệ phần trăm so với ban đầu).
• Các quan sát ngoại quan đặc biệt trong và sau quá trình thử nghiệm (như hiện tượng nứt nẻ, chảy vữa, bong tách liên kết).

Hiệu lực thi hành

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 11916-3:2018 có hiệu lực thi hành kể từ ngày được cơ quan nhà nước có thẩm quyền công bố ban hành. Các bên liên quan cần áp dụng đúng các quy trình kỹ thuật nêu trên để đảm bảo tính đồng bộ và chính xác trong việc đánh giá chất lượng vữa chịu lửa.