Thông tư 10/2020/TT-BCA do Bộ Công an ban hành, có hiệu lực thi hành từ ngày 20 tháng 3 năm 2020, quy định chi tiết về danh mục các đồ vật cấm đưa vào cơ sở giam giữ phạm nhân thuộc lực lượng Công an nhân dân, đồng thời hướng dẫn cụ thể quy trình thu giữ, bảo quản và xử lý các đồ vật này nhằm bảo đảm an ninh, an toàn tại các cơ sở giam giữ.

Phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng

Thông tư này áp dụng đối với các cơ sở giam giữ phạm nhân của Công an nhân dân (bao gồm trại giam, trại tạm giam, nhà tạm giữ), phạm nhân đang chấp hành án phạt tù, cùng các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan đến công tác quản lý, thu giữ và xử lý đồ vật cấm.

Danh mục các đồ vật cấm đưa vào cơ sở giam giữ phạm nhân

Thông tư quy định cụ thể 11 nhóm đồ vật nghiêm cấm đưa vào cơ sở giam giữ bao gồm:

• Vũ khí quân dụng, súng săn, vũ khí thô sơ, vũ khí thể thao, các loại vũ khí khác có tính năng tương tự và vật liệu nổ.
• Công cụ hỗ trợ như các loại súng bắn đạn nhựa, cao su, hơi cay, chất độc, chất gây mê, từ trường, laze; phương tiện xịt hơi cay, chất gây ngứa; lựu đạn khói, lựu đạn cay; dùi cui các loại, bàn chông, dây đinh gai, áo giáp, găng tay điện, mũ chống đạn và các công cụ hỗ trợ khác.
• Chất gây mê, chất độc, chất cháy, chất gây cháy, chất phóng xạ, hóa chất và độc dược.
• Các chất ma túy, tiền chất ma túy, thuốc gây nghiện và thuốc hướng thần.
• Các loại thuốc chữa bệnh, thuốc phòng bệnh, thực phẩm chức năng khi chưa được sự đồng ý của thủ trưởng cơ sở giam giữ; rượu, bia và các chất kích thích khác.
• Đồ vật bằng kim loại, sành sứ, đá, thủy tinh, phích nước và các đồ vật khác có khả năng dùng làm hung khí.
• Tiền Việt Nam, ngoại tệ, các loại thẻ thanh toán điện tử, giấy tờ có giá, vàng, bạc, đá quý, kim loại quý.
• Các loại giấy tờ tùy thân và chứng nhận cá nhân như Chứng minh nhân dân, Căn cước công dân, hộ chiếu, hộ khẩu, bằng cấp, chứng chỉ, giấy chứng nhận nghề.
• Các thiết bị thông tin liên lạc cá nhân, phương tiện ghi âm, ghi hình.
• Sách, báo, ấn phẩm bằng tiếng nước ngoài hoặc về tôn giáo, tín ngưỡng chưa qua kiểm duyệt; tranh, ảnh, phim, băng đĩa có nội dung phản động, đồi trụy, mê tín dị đoan; các loại bài lá, tài liệu gây ảnh hưởng xấu đến công tác quản lý, giáo dục phạm nhân.
• Các đồ vật khác có thể gây mất an ninh, an toàn cơ sở giam giữ, gây nguy hại cho phạm nhân và người khác, ảnh hưởng đến vệ sinh môi trường hoặc dùng vào mục đích đánh bạc.

Quy trình thu giữ và bảo quản đồ vật cấm

• Khi phát hiện hành vi đưa vào, tàng trữ hoặc sử dụng đồ vật cấm, cán bộ có trách nhiệm phải lập biên bản vi phạm, tạm giữ đồ vật và ghi lời khai của người vi phạm cũng như người làm chứng.
• Biên bản thu giữ phải mô tả chi tiết, chính xác về số lượng, trọng lượng, chủng loại, hình dáng, kích thước, màu sắc và các đặc điểm riêng biệt của đồ vật cấm, tiến hành niêm phong đối với những đồ vật cần thiết.
• Đồ vật cấm sau khi thu giữ phải được bảo quản nguyên vẹn, có biên bản giao nhận và ghi chép sổ sách đầy đủ. Cơ sở giam giữ có trách nhiệm bố trí kho lưu giữ chuyên dụng và phân công cán bộ quản lý chặt chẽ.

Xử lý hành vi vi phạm liên quan đến đồ vật cấm

• Trường hợp hành vi đưa vào, tàng trữ, sử dụng đồ vật cấm tại trại giam có dấu hiệu tội phạm, Giám thị trại giam ra quyết định khởi tố vụ án, tiến hành điều tra ban đầu và chuyển hồ sơ cho Cơ quan điều tra có thẩm quyền.
• Đối với trại tạm giam hoặc nhà tạm giữ, khi phát hiện hành vi có dấu hiệu tội phạm, Giám thị trại tạm giam hoặc Trưởng nhà tạm giữ phải lập văn bản đề nghị và chuyển ngay hồ sơ, vật chứng cho cơ quan điều tra có thẩm quyền xử lý.
• Người phát hiện, tố giác hành vi vi phạm giúp ngăn chặn kịp thời việc đưa đồ vật cấm vào cơ sở giam giữ sẽ được khen thưởng. Ngược lại, tổ chức, cá nhân có hành vi giúp sức, bao che sẽ bị xử lý nghiêm theo quy định pháp luật tùy theo tính chất, mức độ vi phạm.

Phương thức xử lý đối với từng loại đồ vật cấm

• Đối với vũ khí, công cụ hỗ trợ, chất độc, chất cháy, chất ma túy (khoản 1, 2, 3, 4 Điều 3): Lập biên bản bàn giao cho cơ quan chức năng có thẩm quyền xử lý.
• Đối với thuốc chữa bệnh chưa được phép, đồ vật sắc nhọn có thể làm hung khí, ấn phẩm độc hại, đồ vật gây mất an toàn (khoản 5, 6, 10, 11 Điều 3): Tiến hành tiêu hủy.
• Đối với tiền mặt, thẻ thanh toán, kim loại quý, đá quý (khoản 7 Điều 3): Nếu phạm nhân tự nguyện giao nộp thì đưa vào lưu giữ hoặc bàn giao cho thân nhân theo đề nghị. Nếu phát hiện qua thu giữ trái phép thì sau khi đấu tranh làm rõ sẽ gửi vào Kho bạc Nhà nước để xử lý theo pháp luật.
• Đối với giấy tờ tùy thân (khoản 8 Điều 3): Đưa vào kho lưu giữ và trả lại cho phạm nhân sau khi chấp hành xong án phạt tù.
• Đối với thiết bị thông tin liên lạc, ghi âm, ghi hình (khoản 9 Điều 3): Niêm phong, lưu giữ để phục vụ công tác làm rõ vụ việc và xử lý theo quy định.
• Việc xử lý đồ vật cấm phải thông qua Hội đồng xử lý được thành lập tại từng cơ sở giam giữ (trại giam, trại tạm giam, nhà tạm giữ) với cơ cấu thành phần cụ thể do Giám thị hoặc Thủ trưởng Cơ quan thi hành án hình sự Công an cấp huyện làm Chủ tịch Hội đồng.

Hồ sơ xử lý đồ vật cấm bị thu giữ

Hồ sơ xử lý phải được thiết lập đầy đủ và lưu giữ nghiêm ngặt theo chế độ quản lý hồ sơ của Bộ Công an, bao gồm các tài liệu chính:

• Biên bản vi phạm, biên bản tạm giữ và niêm phong đồ vật cấm.
• Biên bản ghi lời khai của người vi phạm, người làm chứng; bản kiểm điểm của người vi phạm và bản tường trình của người liên quan.
• Báo cáo của cán bộ thu giữ và báo cáo đề xuất hình thức kỷ luật phạm nhân.
• Các quyết định hành chính: Quyết định thu giữ, quyết định xử lý đồ vật cấm, quyết định xử lý người vi phạm (nếu có).
• Biên bản xử lý thực tế (biên bản tiêu hủy, biên bản bàn giao vật cấm hoặc bàn giao hồ sơ cho cơ quan điều tra).

Hồ sơ xử lý đồ vật cấm đối với trại giam được lưu giữ tại Đội Trinh sát; đối với trại tạm giam được lưu giữ tại Đội Tham mưu - Hậu cần (hoặc Đội Trinh sát nếu có); đối với nhà tạm giữ Công an cấp huyện được lưu giữ tại Đội Cảnh sát thi hành án hình sự và hỗ trợ tư pháp.

Hiệu lực thi hành và trách nhiệm tổ chức thực hiện

Thông tư 10/2020/TT-BCA có hiệu lực thi hành kể từ ngày 20 tháng 3 năm 2020, thay thế hoàn toàn Thông tư số 58/2011/TT-BCA ngày 09/08/2011 của Bộ trưởng Bộ Công an.

Thủ trưởng các đơn vị thuộc Bộ Công an, Công an các địa phương, Giám thị các trại giam, trại tạm giam và Thủ trưởng Cơ quan thi hành án hình sự Công an cấp huyện chịu trách nhiệm tổ chức thực hiện nghiêm túc các quy định tại Thông tư này. Cục trưởng Cục Cảnh sát quản lý trại giam, cơ sở giáo dục bắt buộc, trường giáo dưỡng có trách nhiệm giúp Bộ trưởng Bộ Công an kiểm tra, đôn đốc và hướng dẫn thực hiện thống nhất trên phạm vi toàn quốc.