Nghị định 88/2005/NĐ-CP được ban hành bởi Chính phủ nhằm quy định các chính sách hỗ trợ, khuyến khích phát triển hợp tác xã, tạo động lực thúc đẩy khu vực kinh tế tập thể nâng cao hiệu quả hoạt động và phát triển bền vững.

Phạm vi điều chỉnh và Đối tượng áp dụng

• Phạm vi điều chỉnh: Nghị định quy định các chính sách hỗ trợ, khuyến khích hợp tác xã trên nhiều lĩnh vực trọng điểm bao gồm: thành lập mới; bồi dưỡng, đào tạo nguồn nhân lực; đất đai; tài chính và thuế; tín dụng; xúc tiến thương mại; ứng dụng, đổi mới công nghệ; đầu tư cơ sở hạ tầng phục vụ sản xuất, đời sống xã viên và tham gia các chương trình phát triển kinh tế - xã hội.
• Đối tượng áp dụng: Áp dụng đối với các hợp tác xã và liên hiệp hợp tác xã đăng ký hoạt động theo Luật Hợp tác xã năm 1996 (đã đăng ký bổ sung Điều lệ theo Luật Hợp tác xã năm 2003) hoặc các hợp tác xã thành lập và đăng ký hoạt động trực tiếp theo Luật Hợp tác xã năm 2003.

Hỗ trợ, khuyến khích thành lập hợp tác xã

• Sáng lập viên của hợp tác xã chuẩn bị thành lập được Nhà nước hỗ trợ cung cấp thông tin, tư vấn kiến thức về mô hình hợp tác xã.
• Được hỗ trợ dịch vụ tư vấn xây dựng Điều lệ hợp tác xã, hoàn thiện các thủ tục pháp lý để thành lập, đăng ký kinh doanh và tổ chức hoạt động ban đầu.
• Ủy ban nhân dân cấp huyện là cơ quan có thẩm quyền xem xét, quyết định việc hỗ trợ dựa trên đơn đề nghị của các sáng lập viên và có sự xác nhận của Ủy ban nhân dân cấp xã nơi hợp tác xã dự kiến thành lập.

Chính sách bồi dưỡng, đào tạo nguồn nhân lực

• Đối tượng được hỗ trợ: Các chức danh thuộc Ban Quản trị, Ban Chủ nhiệm, Ban Kiểm soát, kế toán trưởng và các xã viên trực tiếp làm công tác chuyên môn kỹ thuật, nghiệp vụ trong hợp tác xã.
• Chính sách bồi dưỡng ngắn hạn: Người tham gia khóa bồi dưỡng được hỗ trợ tiền vé đi lại bằng phương tiện giao thông công cộng (trừ máy bay); hỗ trợ kinh phí mua tài liệu học tập; chi phí tổ chức, quản lý lớp học, thuê hội trường, thù lao giảng viên và chi phí tham quan, khảo sát thực tế. Riêng đối với các chức danh thuộc hợp tác xã nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản, nghề muối còn được hỗ trợ thêm 50% chi phí ăn, ở theo mức quy định của cơ sở đào tạo.
• Chính sách đào tạo dài hạn: Xã viên được cử đi học (chính quy hoặc tại chức) tại các trường đại học, cao đẳng, trung học chuyên nghiệp, trường dạy nghề được hỗ trợ tối thiểu 50% học phí nếu đáp ứng đủ các điều kiện: tuổi đời không quá 40; đủ điều kiện tuyển sinh; có quyết định cử đi học của Ban Quản trị và cam kết bằng văn bản sẽ làm việc cho hợp tác xã ít nhất 05 năm sau khi tốt nghiệp.
• Nguồn kinh phí thực hiện: Được bố trí từ ngân sách hàng năm của địa phương, hỗ trợ từ ngân sách trung ương và các nguồn hợp pháp khác. Bộ Kế hoạch và Đầu tư có trách nhiệm tổng hợp nhu cầu, kế hoạch bồi dưỡng, đào tạo trên cả nước để bố trí ngân sách hàng năm.

Chính sách ưu đãi về đất đai

• Đối với hợp tác xã nông nghiệp:
  • Được Nhà nước xem xét giao đất không thu tiền sử dụng đất và cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất để xây dựng trụ sở, nhà kho, sân phơi, cơ sở dịch vụ trực tiếp phục vụ sản xuất nông nghiệp, lâm nghiệp, nuôi trồng thủy sản, làm muối.
  • Đối với diện tích đất ngoài phạm vi nêu trên, hợp tác xã được giao đất có thu tiền sử dụng đất hoặc thuê đất trả tiền hàng năm và được hưởng các chính sách ưu đãi miễn, giảm tiền sử dụng đất, tiền thuê đất theo quy định của Chính phủ.
  • Nhà nước khuyến khích và tạo điều kiện thuận lợi để hợp tác xã thuê lại đất hoặc nhận quyền sử dụng đất hợp pháp từ các tổ chức, cá nhân khác để phát triển sản xuất kinh doanh.
• Đối với hợp tác xã phi nông nghiệp:
  • Được lựa chọn hình thức giao đất có thu tiền sử dụng đất hoặc thuê đất trả tiền hàng năm theo quy định của pháp luật đất đai.
  • Diện tích đất thuê trả tiền hàng năm để xây dựng cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ trực tiếp cho xã viên được xác định cụ thể theo dự án đầu tư được cơ quan nhà nước có thẩm quyền phê duyệt.
  • Trường hợp hợp tác xã đang sử dụng đất ổn định nhưng chưa được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất thì được xem xét cấp giấy chứng nhận theo quy định pháp luật.

Chính sách ưu đãi về thuế và tài chính

• Ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp: Hợp tác xã được hưởng các mức ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp đối với phần thu nhập phát sinh từ các hoạt động dịch vụ trực tiếp phục vụ cho sản xuất, kinh doanh của các xã viên.
• Ưu đãi đặc thù cho hợp tác xã nông nghiệp: Ngoài các ưu đãi chung, hợp tác xã nông nghiệp được miễn hoàn toàn thuế thu nhập doanh nghiệp đối với phần thu nhập tạo ra từ các hoạt động dịch vụ trực tiếp phục vụ đời sống của xã viên.
• Quỹ hỗ trợ phát triển hợp tác xã: Thành lập Quỹ hỗ trợ phát triển hợp tác xã nhằm tạo nguồn lực tài chính hỗ trợ khu vực kinh tế tập thể. Bộ Tài chính chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành liên quan và Liên minh Hợp tác xã Việt Nam xây dựng đề án thành lập quỹ để trình Thủ tướng Chính phủ quyết định.

Chính sách tín dụng và hỗ trợ vốn vay

• Hợp tác xã có dự án đầu tư mới hoặc đầu tư mở rộng năng lực sản xuất, kinh doanh được tiếp cận nguồn vốn vay tín dụng đầu tư phát triển của Nhà nước từ Quỹ hỗ trợ phát triển theo quy định pháp luật.
• Các hợp tác xã có dự án đầu tư sản xuất, kinh doanh, xuất khẩu thuộc diện ưu đãi đầu tư được hưởng đầy đủ các chính sách ưu đãi đầu tư theo quy định của Luật Đầu tư trong nước.
• Các tổ chức tín dụng có trách nhiệm tạo điều kiện thuận lợi cho hợp tác xã vay vốn để đầu tư, nâng cấp, mở rộng sản xuất và áp dụng các hình thức bảo đảm tiền vay linh hoạt, phù hợp với đặc thù của loại hình kinh tế hợp tác xã. Hợp tác xã hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn được áp dụng các chính sách tín dụng ưu đãi riêng cho khu vực nông nghiệp.

Hỗ trợ hoạt động xúc tiến thương mại

• Hợp tác xã sản xuất hàng hóa xuất khẩu không thuộc đối tượng hỗ trợ của chương trình xúc tiến thương mại trọng điểm quốc gia, nếu có dự án xúc tiến thương mại được phê duyệt, sẽ được hỗ trợ 50% kinh phí thực hiện.
• Các nội dung được hỗ trợ bao gồm: thông tin thương mại, tuyên truyền xuất khẩu; tư vấn xuất khẩu; đào tạo nâng cao năng lực và kỹ năng kinh doanh xuất khẩu; tham gia các hội chợ triển lãm hàng xuất khẩu; quảng bá thương hiệu sản phẩm của hợp tác xã.

Hỗ trợ ứng dụng công nghệ, khuyến nông, khuyến ngư và khuyến công

• Hợp tác xã có dự án ứng dụng đổi mới, nâng cao trình độ công nghệ được ưu tiên vay vốn trung và dài hạn từ Quỹ phát triển khoa học và công nghệ quốc gia, cũng như các quỹ phát triển khoa học công nghệ của Bộ, ngành và địa phương.
• Được hỗ trợ 100% kinh phí tổ chức tập huấn cho xã viên tiếp thu công nghệ mới thuộc Chương trình xây dựng mô hình ứng dụng và chuyển giao khoa học công nghệ phục vụ phát triển kinh tế - xã hội nông thôn và miền núi.
• Hợp tác xã được thụ hưởng đầy đủ các chính sách khuyến nông, khuyến ngư và khuyến công theo quy định của Chính phủ nhằm nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.

Hỗ trợ đầu tư cơ sở hạ tầng và tham gia chương trình kinh tế - xã hội

• Hỗ trợ xây dựng hạ tầng: Hợp tác xã được hỗ trợ kinh phí xây dựng cơ sở hạ tầng phục vụ trực tiếp cho sản xuất, kinh doanh, đời sống của cộng đồng xã viên và xây dựng các cụm công nghiệp, cụm làng nghề ở khu vực nông thôn.
• Ưu tiên tham gia dự án: Được ưu tiên giao thực hiện và quản lý các công trình xây dựng cơ sở hạ tầng trên địa bàn sau khi hoàn thành, cũng như tham gia các chương trình mục tiêu, dự án phát triển kinh tế - xã hội, xóa đói giảm nghèo phù hợp với năng lực của hợp tác xã.
• Trình tự thực hiện: Hàng năm, hợp tác xã chủ động đăng ký nhu cầu và khả năng tham gia với cơ quan quản lý chương trình tại địa phương. Cơ quan quản lý có trách nhiệm công bố công khai thông tin chương trình, tiếp nhận, phê duyệt đơn đăng ký và hỗ trợ hợp tác xã hoàn thiện các thủ tục cần thiết, đồng thời thực hiện kiểm tra, giám sát quá trình triển khai.

Hiệu lực thi hành và Trách nhiệm thực hiện

• Hiệu lực thi hành: Nghị định 88/2005/NĐ-CP có hiệu lực thi hành sau 15 ngày kể từ ngày đăng Công báo. Nghị định này thay thế hoàn toàn cho Nghị định số 15/CP ngày 21 tháng 02 năm 1997 của Chính phủ về chính sách khuyến khích phát triển hợp tác xã.
• Trách nhiệm thi hành: Các Bộ: Tài chính, Kế hoạch và Đầu tư, Thương mại, Khoa học và Công nghệ, Tài nguyên và Môi trường, Giáo dục và Đào tạo, cùng Ngân hàng Nhà nước Việt Nam có trách nhiệm hướng dẫn thi hành các nội dung thuộc thẩm quyền. Bộ Kế hoạch và Đầu tư chịu trách nhiệm theo dõi, đôn đốc việc tổ chức thực hiện Nghị định này trên phạm vi toàn quốc.