Nghị định số 23/2018/NĐ-CP do Chính phủ ban hành quy định chi tiết về chế độ bảo hiểm cháy, nổ bắt buộc, bao gồm các quy định về điều kiện, mức phí bảo hiểm, số tiền bảo hiểm tối thiểu, chế độ bồi thường, cũng như việc quản lý và sử dụng nguồn thu cho hoạt động phòng cháy và chữa cháy.

Phạm vi điều chỉnh và Đối tượng áp dụng

Nghị định này xác định rõ phạm vi điều chỉnh bao gồm các quy định về điều kiện, mức phí bảo hiểm, số tiền bảo hiểm tối thiểu; mức thu, chế độ quản lý, sử dụng nguồn thu từ bảo hiểm cháy, nổ bắt buộc phục vụ cho hoạt động phòng cháy, chữa cháy; và trách nhiệm của các bộ, ngành, cơ quan liên quan cùng các doanh nghiệp bảo hiểm.

Đối tượng áp dụng của Nghị định bao gồm:

• Các cơ quan, tổ chức và cá nhân sở hữu hoặc quản lý cơ sở có nguy hiểm về cháy, nổ theo quy định của pháp luật về phòng cháy và chữa cháy.
• Các doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ và chi nhánh doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ nước ngoài hoạt động hợp pháp tại Việt Nam.
• Các cơ quan, tổ chức, cá nhân khác có liên quan trực tiếp hoặc gián tiếp đến hoạt động bảo hiểm cháy, nổ bắt buộc.

Nguyên tắc tham gia bảo hiểm cháy, nổ bắt buộc

Việc tham gia bảo hiểm cháy, nổ bắt buộc phải tuân thủ các nguyên tắc nghiêm ngặt nhằm bảo đảm an toàn phòng chống cháy nổ. Đáng chú ý, doanh nghiệp bảo hiểm có quyền từ chối bán bảo hiểm cháy, nổ bắt buộc đối với các cơ sở thuộc các trường hợp sau:

• Cơ sở chưa được nghiệm thu về phòng cháy và chữa cháy theo đúng quy định của pháp luật hiện hành.
• Cơ sở không xuất trình được biên bản kiểm tra an toàn về phòng cháy và chữa cháy của cơ quan Cảnh sát phòng cháy và chữa cháy, hoặc biên bản kiểm tra này đã quá thời hạn 01 năm tính từ thời điểm lập đến thời điểm mua bảo hiểm.
• Cơ sở đang trong thời gian bị tạm đình chỉ hoặc đình chỉ hoạt động do có hành vi vi phạm nghiêm trọng các quy định về phòng cháy và chữa cháy.

Bên cạnh đó, chi phí mua bảo hiểm cháy, nổ bắt buộc được phép hạch toán vào giá thành sản phẩm, dịch vụ đối với các cơ sở sản xuất kinh doanh, hoặc tính vào chi thường xuyên đối với các cơ quan hành chính nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập và các tổ chức chính trị - xã hội. Nhà nước cũng khuyến khích các đối tượng không thuộc diện bắt buộc tự nguyện tham gia bảo hiểm trên cơ sở thỏa thuận với doanh nghiệp bảo hiểm.

Đối tượng bảo hiểm cháy, nổ bắt buộc

Đối tượng bảo hiểm là toàn bộ tài sản của cơ sở có nguy hiểm về cháy, nổ, bao gồm các danh mục tài sản cụ thể sau:

• Nhà, công trình kiến trúc và các tài sản gắn liền với nhà, công trình; hệ thống máy móc, thiết bị kỹ thuật.
• Các loại hàng hóa, vật tư, nguyên vật liệu, bán thành phẩm và thành phẩm.

Các đối tượng bảo hiểm này cùng với địa điểm cụ thể của tài sản phải được ghi nhận rõ ràng, chi tiết trong hợp đồng bảo hiểm và Giấy chứng nhận bảo hiểm được cấp cho bên mua.

Số tiền bảo hiểm tối thiểu, mức phí bảo hiểm và mức khấu trừ

Số tiền bảo hiểm cháy, nổ bắt buộc tối thiểu được xác định dựa trên giá trị tính thành tiền theo giá thị trường của các tài sản tại thời điểm giao kết hợp đồng. Đối với các cơ sở hạt nhân, doanh nghiệp bảo hiểm và bên mua bảo hiểm sẽ tự thỏa thuận về các trường hợp loại trừ trách nhiệm bảo hiểm trên cơ sở có sự chấp thuận của doanh nghiệp nhận tái bảo hiểm.

Về mức phí bảo hiểm và mức khấu trừ bảo hiểm, Nghị định phân chia thành các nhóm đối tượng cụ thể:

• Đối với cơ sở có tổng số tiền bảo hiểm tài sản tại một địa điểm dưới 1.000 tỷ đồng (trừ cơ sở hạt nhân): Áp dụng mức phí bảo hiểm và mức khấu trừ cố định theo quy định tại Phụ lục ban hành kèm theo Nghị định. Tuy nhiên, doanh nghiệp bảo hiểm và khách hàng vẫn có thể thỏa thuận tăng mức phí bảo hiểm tùy thuộc vào mức độ rủi ro thực tế của từng cơ sở.
• Đối với cơ sở có tổng số tiền bảo hiểm tài sản tại một địa điểm từ 1.000 tỷ đồng trở lên và cơ sở hạt nhân: Mức phí bảo hiểm và mức khấu trừ bảo hiểm sẽ do doanh nghiệp bảo hiểm và bên mua bảo hiểm tự thỏa thuận, dựa trên cơ sở được doanh nghiệp nhận tái bảo hiểm chấp thuận và phù hợp với quy định pháp luật.

Mức khấu trừ bảo hiểm là khoản tiền mà bên mua bảo hiểm phải tự gánh chịu trong mỗi sự kiện bảo hiểm phát sinh tổn thất, được xác định cụ thể trong hợp đồng bảo hiểm dựa trên mức độ rủi ro và lịch sử tổn thất của cơ sở.

Nguyên tắc bồi thường và Hồ sơ bồi thường bảo hiểm

Khi xảy ra sự kiện bảo hiểm, việc giải quyết bồi thường được thực hiện theo các nguyên tắc pháp lý chặt chẽ:

• Số tiền bồi thường đối với tài sản bị thiệt hại không được vượt quá số tiền bảo hiểm của tài sản đó đã thỏa thuận trong hợp đồng, sau khi đã trừ đi mức khấu trừ bảo hiểm tương ứng.
• Doanh nghiệp bảo hiểm có quyền giảm trừ tối đa 10% số tiền bồi thường nếu cơ sở có nguy hiểm về cháy, nổ không thực hiện đầy đủ hoặc không đúng thời hạn các kiến nghị an toàn đã được ghi trong Biên bản kiểm tra của cơ quan Cảnh sát phòng cháy và chữa cháy, dẫn đến việc thiệt hại bị gia tăng khi xảy ra sự cố.
• Doanh nghiệp bảo hiểm hoàn toàn không có trách nhiệm bồi thường đối với các khoản tiền phát sinh hoặc tăng thêm do các hành vi gian lận bảo hiểm theo quy định của Bộ luật Hình sự.

Hồ sơ yêu cầu bồi thường bảo hiểm cháy, nổ bắt buộc phải được lập đầy đủ, bao gồm các tài liệu pháp lý sau:

• Văn bản yêu cầu bồi thường từ phía bên mua bảo hiểm.
• Hợp đồng bảo hiểm và Giấy chứng nhận bảo hiểm đã ký kết.
• Bản sao Biên bản kiểm tra an toàn về phòng cháy và chữa cháy của cơ quan Cảnh sát phòng cháy và chữa cháy tại thời điểm gần nhất với thời điểm xảy ra sự cố.
• Biên bản giám định tổn thất do doanh nghiệp bảo hiểm hoặc người được ủy quyền hợp pháp lập (do doanh nghiệp bảo hiểm chịu trách nhiệm thu thập).
• Bản sao văn bản kết luận hoặc thông báo nguyên nhân vụ cháy, nổ của cơ quan có thẩm quyền, hoặc các bằng chứng hợp pháp khác chứng minh nguyên nhân sự cố.
• Bản kê khai chi tiết các thiệt hại thực tế và các chứng từ, giấy tờ liên quan chứng minh giá trị thiệt hại.

Bên mua bảo hiểm có trách nhiệm thu thập và gửi cho doanh nghiệp bảo hiểm các tài liệu nêu trên, ngoại trừ biên bản giám định tổn thất do doanh nghiệp bảo hiểm tự thực hiện thu thập.

Hiệu lực thi hành và Trách nhiệm tổ chức thực hiện

Nghị định 23/2018/NĐ-CP chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày 15 tháng 4 năm 2018.

Nghị định này thay thế hoàn toàn cho Nghị định số 130/2006/NĐ-CP ngày 08 tháng 11 năm 2006 quy định chế độ bảo hiểm cháy, nổ bắt buộc và Điều 2 Nghị định số 46/2012/NĐ-CP ngày 22 tháng 5 năm 2012 của Chính phủ.

Đồng thời, bãi bỏ các văn bản hướng dẫn liên quan bao gồm: Thông tư liên tịch số 214/2013/TTLT-BTC-BCA ngày 31 tháng 12 năm 2013 của Bộ Tài chính và Bộ Công an; Thông tư số 220/2010/TT-BTC ngày 30 tháng 12 năm 2010 của Bộ Tài chính hướng dẫn thực hiện chế độ bảo hiểm cháy, nổ bắt buộc.

Các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ, Thủ trưởng cơ quan thuộc Chính phủ, Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương và các tổ chức, cá nhân thuộc đối tượng áp dụng chịu trách nhiệm thi hành nghiêm túc các quy định tại Nghị định này.