Nghị định số 20/2014/NĐ-CP do Chính phủ ban hành có hiệu lực từ ngày 15 tháng 5 năm 2014, quy định chi tiết về các điều kiện bảo đảm, trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, cá nhân, cùng tiêu chuẩn, thẩm quyền và hồ sơ công nhận đạt chuẩn phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ em 5 tuổi, phổ cập giáo dục tiểu học, phổ cập giáo dục trung học cơ sở và xóa mù chữ.

Phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng

Nghị định này áp dụng đối với công dân Việt Nam đang sinh sống tại Việt Nam, các tổ chức và cá nhân có liên quan đến công tác phổ cập giáo dục và xóa mù chữ trên phạm vi cả nước.

Chính sách và trách nhiệm đối với phổ cập giáo dục, xóa mù chữ

• Chính sách của Nhà nước: Nhà nước ưu tiên đầu tư, tạo điều kiện thuận lợi cho các cơ sở giáo dục thuộc hệ thống giáo dục quốc dân thực hiện nhiệm vụ; khuyến khích các tổ chức quốc tế, người nước ngoài và người Việt Nam định cư ở nước ngoài tham gia đóng góp. Đồng thời, thực hiện chính sách hỗ trợ miễn, giảm học phí, hỗ trợ chi phí học tập cho người học và chi trả thù lao cho người tham gia tổ chức, quản lý, giảng dạy.
• Trách nhiệm của công dân và gia đình: Mọi công dân trong độ tuổi quy định có nghĩa vụ học tập để đạt trình độ phổ cập và xóa mù chữ. Gia đình có trách nhiệm tạo điều kiện tốt nhất cho các thành viên thực hiện nghĩa vụ học tập này.
• Trách nhiệm của cơ sở giáo dục: Chủ động tổ chức thực hiện công tác phổ cập giáo dục, xóa mù chữ theo chức năng và nhiệm vụ được phân công.

Phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ em 5 tuổi

• Đối tượng và chương trình: Áp dụng cho trẻ em 5 tuổi chưa hoàn thành chương trình giáo dục mầm non. Chương trình thực hiện là chương trình giáo dục mầm non dành cho mẫu giáo 5 - 6 tuổi.
• Tiêu chuẩn cá nhân: Hoàn thành chương trình giáo dục mầm non.
• Tiêu chuẩn cấp xã: Tỷ lệ trẻ em 5 tuổi đến lớp đạt ít nhất 95% (đối với xã có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn đạt ít nhất 90%); tỷ lệ hoàn thành chương trình đạt ít nhất 85% (vùng đặc biệt khó khăn đạt ít nhất 80%).
• Tiêu chuẩn cấp huyện: Có ít nhất 90% số xã trực thuộc được công nhận đạt chuẩn.
• Tiêu chuẩn cấp tỉnh: Có 100% số huyện trực thuộc được công nhận đạt chuẩn.

Phổ cập giáo dục tiểu học

Đối tượng là trẻ em từ 6 đến 14 tuổi chưa hoàn thành chương trình giáo dục tiểu học. Chương trình thực hiện là chương trình giáo dục phổ thông cấp tiểu học. Tiêu chuẩn công nhận được chia thành 3 mức độ:

• Mức độ 1: Cá nhân hoàn thành chương trình giáo dục tiểu học. Cấp xã phải đạt tỷ lệ trẻ 6 tuổi vào lớp 1 ít nhất 90%; tỷ lệ trẻ đến 14 tuổi hoàn thành chương trình tiểu học đạt ít nhất 80% (vùng đặc biệt khó khăn đạt ít nhất 70%). Cấp huyện có ít nhất 90% số xã đạt chuẩn mức độ 1. Cấp tỉnh có 100% số huyện đạt chuẩn mức độ 1.
• Mức độ 2: Cấp xã bảo đảm tiêu chuẩn mức độ 1; tỷ lệ trẻ 6 tuổi vào lớp 1 đạt ít nhất 95%; tỷ lệ trẻ 11 tuổi hoàn thành chương trình tiểu học đạt ít nhất 80% (vùng đặc biệt khó khăn đạt ít nhất 70%), các trẻ 11 tuổi còn lại đều đang học tiểu học. Cấp huyện có ít nhất 90% số xã đạt chuẩn mức độ 2. Cấp tỉnh có 100% số huyện đạt chuẩn mức độ 2.
• Mức độ 3: Cấp xã bảo đảm tiêu chuẩn mức độ 2; tỷ lệ trẻ 6 tuổi vào lớp 1 đạt ít nhất 98%; tỷ lệ trẻ 11 tuổi hoàn thành chương trình tiểu học đạt ít nhất 90% (vùng đặc biệt khó khăn đạt ít nhất 80%), các trẻ 11 tuổi còn lại đều đang học tiểu học. Cấp huyện có ít nhất 90% số xã đạt chuẩn mức độ 3. Cấp tỉnh có 100% số huyện đạt chuẩn mức độ 3.

Phổ cập giáo dục trung học cơ sở (THCS)

Đối tượng là thanh niên, thiếu niên từ 11 đến 18 tuổi đã hoàn thành chương trình giáo dục tiểu học nhưng chưa tốt nghiệp THCS. Chương trình thực hiện là chương trình giáo dục phổ thông cấp THCS. Tiêu chuẩn công nhận gồm 3 mức độ:

• Mức độ 1: Cá nhân được cấp bằng tốt nghiệp THCS. Cấp xã bảo đảm đạt chuẩn phổ cập tiểu học mức độ 1 và xóa mù chữ mức độ 1; tỷ lệ thanh thiếu niên từ 15 đến 18 tuổi tốt nghiệp THCS đạt ít nhất 80% (vùng đặc biệt khó khăn đạt ít nhất 70%). Cấp huyện có ít nhất 90% số xã đạt chuẩn mức độ 1. Cấp tỉnh có 100% số huyện đạt chuẩn mức độ 1.
• Mức độ 2: Cấp xã bảo đảm tiêu chuẩn mức độ 1; tỷ lệ thanh thiếu niên từ 15 đến 18 tuổi tốt nghiệp THCS đạt ít nhất 90% (vùng đặc biệt khó khăn đạt ít nhất 80%). Cấp huyện có ít nhất 95% số xã đạt chuẩn mức độ 2. Cấp tỉnh có 100% số huyện đạt chuẩn mức độ 2.
• Mức độ 3: Cấp xã bảo đảm tiêu chuẩn mức độ 2; tỷ lệ thanh thiếu niên từ 15 đến 18 tuổi tốt nghiệp THCS đạt ít nhất 95% (vùng đặc biệt khó khăn đạt ít nhất 90%); tỷ lệ thanh thiếu niên từ 15 đến 18 tuổi đang học chương trình giáo dục phổ thông, giáo dục thường xuyên cấp THPT hoặc giáo dục nghề nghiệp đạt ít nhất 80% (vùng đặc biệt khó khăn đạt ít nhất 70%). Cấp huyện có 100% số xã đạt chuẩn mức độ 3. Cấp tỉnh có 100% số huyện đạt chuẩn mức độ 3.

Xóa mù chữ

Đối tượng xóa mù chữ là người từ 15 đến 60 tuổi chưa biết chữ. Chương trình thực hiện là chương trình giáo dục phổ thông cấp tiểu học hoặc chương trình xóa mù chữ và giáo dục tiếp tục sau khi biết chữ.

• Tiêu chuẩn cá nhân đạt chuẩn biết chữ: Mức độ 1 (hoàn thành giai đoạn 1 chương trình xóa mù chữ hoặc hoàn thành lớp 3 tiểu học); Mức độ 2 (hoàn thành giai đoạn 2 chương trình xóa mù chữ hoặc hoàn thành chương trình giáo dục tiểu học).
• Tiêu chuẩn đạt chuẩn xóa mù chữ mức độ 1: Cấp xã có ít nhất 90% số người từ 15 đến 35 tuổi đạt chuẩn biết chữ mức độ 1 (vùng đặc biệt khó khăn là từ 15 đến 25 tuổi). Cấp huyện có ít nhất 90% số xã đạt chuẩn mức độ 1. Cấp tỉnh có ít nhất 90% số huyện đạt chuẩn mức độ 1.
• Tiêu chuẩn đạt chuẩn xóa mù chữ mức độ 2: Cấp xã có ít nhất 90% số người từ 15 đến 60 tuổi đạt chuẩn biết chữ mức độ 2 (vùng đặc biệt khó khăn là từ 15 đến 35 tuổi đạt chuẩn biết chữ mức độ 2). Cấp huyện có ít nhất 90% số xã đạt chuẩn mức độ 2. Cấp tỉnh có 100% số huyện đạt chuẩn mức độ 2.

Các điều kiện bảo đảm thực hiện

• Người tham gia giảng dạy: Huy động giáo viên từ các cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông, giáo dục thường xuyên, giáo dục nghề nghiệp và các cá nhân đủ điều kiện theo quy định của Luật Giáo dục. Trong trường hợp đặc biệt, có thể huy động các lực lượng xã hội khác tham gia dạy xóa mù chữ. Các cơ sở giáo dục cử nhân sự theo dõi công tác tại địa bàn được phân công.
• Cơ sở vật chất, thiết bị: Bảo đảm đủ cơ sở vật chất và thiết bị dạy học tối thiểu. Tận dụng tối đa cơ sở vật chất của các trường học, trung tâm học tập cộng đồng, cơ quan, đoàn thể để tổ chức xóa mù chữ. Khuyến khích các tổ chức, cá nhân hỗ trợ cơ sở vật chất.
• Nguồn tài chính: Kinh phí thực hiện được cân đối trong dự toán ngân sách nhà nước hằng năm theo phân cấp ngân sách và các nguồn huy động hợp pháp khác từ cộng đồng, doanh nghiệp, tổ chức trong và ngoài nước.

Thẩm quyền, hồ sơ và quy trình kiểm tra công nhận đạt chuẩn

• Thẩm quyền công nhận: UBND cấp huyện kiểm tra và quyết định công nhận đạt chuẩn đối với cấp xã; UBND cấp tỉnh kiểm tra và quyết định công nhận đối với cấp huyện; Bộ Giáo dục và Đào tạo kiểm tra và quyết định công nhận đối với cấp tỉnh.
• Hồ sơ đề nghị: Gồm hồ sơ kỹ thuật (phiếu điều tra, sổ theo dõi, danh sách đối tượng hoàn thành chương trình hoặc đạt chuẩn biết chữ) và hồ sơ đề nghị công nhận (báo cáo kết quả thực hiện kèm biểu số liệu thống kê, biên bản tự kiểm tra).
• Quy trình thực hiện: Cấp dưới tự kiểm tra, hoàn thiện hồ sơ đề nghị cấp trên kiểm tra công nhận theo trình tự từ cấp xã lên cấp huyện, cấp tỉnh và Bộ Giáo dục và Đào tạo.
• Thời gian báo cáo và kiểm tra: Thời điểm chốt số liệu thống kê hằng năm đối với cấp xã là ngày 30/9, cấp huyện là ngày 05/10, cấp tỉnh là ngày 10/10. Cấp tỉnh phải hoàn thành việc kiểm tra, công nhận đạt chuẩn trước ngày 30/12 hằng năm.

Trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức

• Bộ Giáo dục và Đào tạo: Chủ trì xây dựng chính sách, hướng dẫn quy hoạch mạng lưới trường học, ban hành chương trình, tài liệu dạy học, hướng dẫn chuyên môn, bồi dưỡng nhân sự, phối hợp xây dựng chế độ chính sách, thanh tra kiểm tra và tổng hợp kết quả báo cáo Thủ tướng Chính phủ.
• Bộ Nội vụ: Phối hợp hướng dẫn xác định vị trí việc làm và số lượng người làm việc trong các cơ sở giáo dục công lập thực hiện nhiệm vụ phổ cập, xóa mù chữ.
• Bộ Tài chính và Bộ Kế hoạch và Đầu tư: Tổng hợp, cân đối và bố trí nguồn kinh phí từ ngân sách nhà nước hằng năm, bao gồm cả nguồn hỗ trợ của Trung ương.
• Ủy ban nhân dân các cấp (Tỉnh, Huyện, Xã): Chỉ đạo thực hiện quy hoạch mạng lưới trường học, đầu tư cơ sở vật chất, xây dựng và tổ chức thực hiện kế hoạch phổ cập giáo dục, xóa mù chữ tại địa phương; thực hiện kiểm tra, công nhận theo thẩm quyền và tuyên truyền vận động nhân dân tham gia.

Hiệu lực thi hành

Nghị định số 20/2014/NĐ-CP có hiệu lực thi hành kể từ ngày 15 tháng 5 năm 2014. Nghị định này thay thế Nghị định số 88/2001/NĐ-CP ngày 22 tháng 11 năm 2001 của Chính phủ về thực hiện phổ cập giáo dục trung học cơ sở.