Nghị định số 149/2007/NĐ-CP được ban hành bởi Chính phủ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, do Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng ký ban hành, quy định chi tiết về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực du lịch. Văn bản này thiết lập khung pháp lý toàn diện nhằm phát hiện, ngăn chặn và xử lý nghiêm minh các hành vi vi phạm pháp luật về quản lý nhà nước trong hoạt động du lịch, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của khách du lịch và thúc đẩy ngành du lịch phát triển bền vững.

Phạm vi điều chỉnh và Đối tượng áp dụng

Nghị định này quy định cụ thể về các hành vi vi phạm hành chính, hình thức xử phạt, mức phạt, thẩm quyền, thủ tục xử phạt và các biện pháp khắc phục hậu quả trong lĩnh vực du lịch. Đối tượng áp dụng bao gồm cá nhân, tổ chức Việt Nam và nước ngoài có hành vi vi phạm trên lãnh thổ Việt Nam. Người chưa thành niên vi phạm sẽ bị xử lý theo quy định của Pháp lệnh Xử lý vi phạm hành chính. Đối với cán bộ, công chức vi phạm trong khi thi hành công vụ sẽ bị xử lý theo quy định của pháp luật về cán bộ, công chức thay vì xử phạt hành chính.

Nguyên tắc xử phạt, thời hiệu và thời hạn ra quyết định

• Nguyên tắc xử phạt: Mọi vi phạm phải được phát hiện kịp thời và đình chỉ ngay. Việc xử phạt phải nhanh chóng, công minh, triệt để. Một hành vi vi phạm chỉ bị xử phạt một lần; nếu thực hiện nhiều hành vi thì bị xử phạt từng hành vi. Không xử phạt trong các trường hợp tình thế cấp thiết, phòng vệ chính đáng, sự kiện bất ngờ hoặc người vi phạm mất khả năng nhận thức.
• Thời hiệu xử phạt: Thời hiệu chung là một năm kể từ ngày thực hiện hành vi vi phạm. Đối với vụ việc được chuyển từ thủ tục tố tụng hình sự sang xử phạt hành chính, thời hiệu là ba tháng kể từ ngày nhận được quyết định đình chỉ. Thời hiệu sẽ được tính lại nếu cá nhân, tổ chức cố tình trốn tránh, cản trở hoặc thực hiện hành vi vi phạm mới.
• Thời hạn ra quyết định: Trong vòng 10 ngày đối với vụ việc đơn giản và tối đa 30 ngày đối với vụ việc phức tạp cần xác minh. Trường hợp đặc biệt có thể gia hạn nhưng không quá 30 ngày. Nếu quá thời hạn quy định, người có thẩm quyền không được ra quyết định xử phạt nhưng vẫn có thể áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả.

Hình thức xử phạt và các biện pháp khắc phục hậu quả chung

Nghị định quy định hai hình thức xử phạt chính là phạt cảnh cáo và phạt tiền (mức phạt tiền tối đa lên đến 30.000.000 đồng). Các hình thức xử phạt bổ sung bao gồm tước quyền sử dụng có thời hạn hoặc không thời hạn Giấy phép kinh doanh lữ hành quốc tế, thẻ hướng dẫn viên du lịch, và tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm. Các biện pháp khắc phục hậu quả được áp dụng linh hoạt tùy theo tính chất vi phạm nhằm khôi phục lại tình trạng ban đầu hoặc bảo đảm quyền lợi cho khách du lịch.

Các hành vi vi phạm cụ thể và mức xử phạt

1. Vi phạm quy định về kinh doanh lữ hành và đại lý lữ hành:

• Thông báo hoạt động: Phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 500.000 đồng đến 1.000.000 đồng đối với hành vi không thông báo bằng văn bản về thời điểm bắt đầu hoạt động, thay đổi người đại diện, thay đổi tên, địa điểm trụ sở hoặc thành lập chi nhánh, văn phòng đại diện trong thời hạn quy định (15 đến 30 ngày).
• Kinh doanh lữ hành:
  • Phạt từ 200.000 đồng đến 500.000 đồng đối với hành vi sử dụng người điều hành không đủ số năm kinh nghiệm (3 năm đối với lữ hành nội địa, 4 năm đối với lữ hành quốc tế), không thông báo mất giấy phép lữ hành hoặc hợp đồng lữ hành thiếu nội dung bắt buộc.
  • Phạt từ 500.000 đồng đến 1.000.000 đồng đối với hành vi không có chương trình du lịch hoặc hợp đồng bằng văn bản với khách, không giải quyết kiến nghị chính đáng của khách, hoặc sử dụng hướng dẫn viên không có hợp đồng lao động.
  • Phạt từ 2.000.000 đồng đến 3.000.000 đồng đối với hành vi sử dụng tên doanh nghiệp không đúng đăng ký, không thông báo tai nạn của khách, sử dụng phương tiện không an toàn hoặc không thực hiện chế độ báo cáo.
  • Phạt từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng đối với hành vi hoạt động lữ hành quốc tế không đủ ít nhất 3 hướng dẫn viên quốc tế, sử dụng người không có thẻ hướng dẫn viên, hoặc không mua bảo hiểm cho khách du lịch Việt Nam ra nước ngoài.
  • Phạt từ 7.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng đối với hành vi không bảo đảm tiền ký quỹ, tẩy xóa giấy phép lữ hành, thu lợi bất chính ngoài hợp đồng, hoặc kê khai không trung thực hồ sơ cấp phép.
  • Phạt từ 10.000.000 đồng đến 15.000.000 đồng đối với hành vi hoạt động lữ hành quốc tế không có giấy phép, cho thuê/mượn giấy phép, sử dụng người nước ngoài làm hướng dẫn viên tại Việt Nam, hoặc tiếp tục hoạt động sau khi đã tạm ngừng/chấm dứt.
• Kinh doanh đại lý lữ hành: Phạt từ 200.000 đồng đến 5.000.000 đồng đối với các hành vi không thông báo hoạt động đại lý, tự ý thay đổi chương trình du lịch của bên giao đại lý, bán sai giá quy định, hoặc hoạt động không có đăng ký kinh doanh/hợp đồng đại lý bằng văn bản.

2. Vi phạm quy định về hướng dẫn du lịch:

• Phạt từ 200.000 đồng đến 500.000 đồng đối với hướng dẫn viên không đeo thẻ, không mang theo chương trình du lịch hoặc không phổ biến quy định pháp luật Việt Nam cho khách.
• Phạt từ 500.000 đồng đến 1.000.000 đồng đối với hành vi hành nghề tự do không có hợp đồng với doanh nghiệp lữ hành, cho người khác mượn thẻ hoặc sử dụng thẻ của người khác, sử dụng thẻ hết hạn.
• Phạt từ 1.000.000 đồng đến 2.000.000 đồng đối với hành vi tẩy xóa thẻ hoặc dùng thẻ nội địa để hướng dẫn cho khách nước ngoài.
• Phạt từ 2.000.000 đồng đến 3.000.000 đồng đối với hành vi hành nghề không có thẻ, sử dụng thẻ giả, tự ý thay đổi chương trình/tiêu chuẩn dịch vụ, giới thiệu sai lệch giá trị lịch sử văn hóa Việt Nam, đưa khách vào khu vực cấm hoặc thu lợi bất chính.
• Hình thức xử phạt bổ sung và khắc phục hậu quả: Tước quyền sử dụng thẻ hướng dẫn viên từ 01 năm đến không thời hạn; tịch thu thẻ giả/thẻ hết hạn; buộc hoàn trả các khoản thu bất chính cho khách du lịch.

3. Vi phạm quy định về kinh doanh lưu trú du lịch:

• Phạt từ 500.000 đồng đến 1.000.000 đồng đối với hành vi không thông báo thời điểm hoạt động, không thông báo thay đổi người đứng đầu/tên cơ sở, không gắn biển hạng hoặc gắn biển không đúng mẫu, không niêm yết nội quy, giá cả dịch vụ.
• Phạt từ 2.000.000 đồng đến 3.000.000 đồng đối với hành vi sử dụng trang thiết bị không bảo đảm an toàn, sử dụng tên không đúng đăng ký hoặc không thực hiện báo cáo định kỳ.
• Phạt từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng đối với hành vi không đăng ký thẩm định xếp hạng/xếp hạng lại đúng thời hạn, không bảo đảm tiêu chuẩn kỹ thuật, chất lượng dịch vụ hoặc tiêu chuẩn nhân sự tương ứng với hạng đã được công nhận.
• Phạt từ 7.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng đối với hành vi mạo nhận hạng cơ sở lưu trú hoặc thu lợi bất chính từ khách du lịch.
• Phạt từ 10.000.000 đồng đến 15.000.000 đồng đối với hành vi tiếp tục hoạt động kinh doanh sau khi đã thông báo tạm ngừng hoặc bị đình chỉ hoạt động.

4. Vi phạm về xúc tiến du lịch, tài nguyên và môi trường du lịch:

• Xúc tiến du lịch: Phạt từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng đối với hành vi lợi dụng xúc tiến du lịch gây hại đến tổ chức, cá nhân khác; không thực hiện đúng chương trình khuyến mại đã công bố; quảng bá sai lệch chất lượng thực tế của sản phẩm du lịch. Biện pháp khắc phục là buộc tháo dỡ, tiêu hủy vật phẩm quảng cáo sai phạm.
• Tài nguyên và quy hoạch du lịch: Phạt từ 10.000.000 đồng đến 15.000.000 đồng đối với hành vi khai thác tài nguyên du lịch trái phép trong khu du lịch, điểm du lịch hoặc khu vực quy hoạch phát triển du lịch.
• Bảo vệ môi trường du lịch: Phạt từ 100.000 đồng đến 500.000 đồng đối với hành vi không niêm yết nội quy bảo vệ môi trường, không bố trí phương tiện thu gom rác thải, xâm hại môi trường sống của động vật hoang dã hoặc phá hoại cây xanh tại nơi có tài nguyên du lịch.
• Quản lý khu, điểm du lịch: Phạt từ 200.000 đồng đến 1.000.000 đồng đối với hành vi không ban hành nội quy, ban hành nội quy trái pháp luật hoặc vi phạm quy chế quản lý khu, điểm du lịch.

5. Hành vi cản trở hoạt động thanh tra, kiểm tra:

• Phạt từ 1.000.000 đồng đến 2.000.000 đồng đối với hành vi không xuất trình hoặc xuất trình không đầy đủ, không hợp pháp các giấy tờ, tài liệu phục vụ thanh tra, kiểm tra.
• Phạt từ 2.000.000 đồng đến 4.000.000 đồng đối với hành vi cố ý trì hoãn, trốn tránh kiểm tra; tự ý tháo gỡ niêm phong, tẩu tán tang vật; lăng mạ, hành hung người thi hành công vụ.

Thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính

• Ủy ban nhân dân các cấp: Chủ tịch UBND cấp xã, cấp huyện và cấp tỉnh có thẩm quyền xử phạt các hành vi vi phạm trong phạm vi địa bàn quản lý theo quy định của Pháp lệnh Xử lý vi phạm hành chính.
• Thanh tra chuyên ngành du lịch:
  • Thanh tra viên đang thi hành công vụ có quyền phạt cảnh cáo, phạt tiền đến 200.000 đồng, tịch thu tang vật dưới 2.000.000 đồng và áp dụng một số biện pháp khắc phục hậu quả.
  • Chánh Thanh tra cơ quan nhà nước về du lịch cấp tỉnh có quyền phạt cảnh cáo, phạt tiền đến 20.000.000 đồng, tước quyền sử dụng giấy phép/chứng chỉ hành nghề và tịch thu tang vật vi phạm.
  • Chánh Thanh tra Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch có thẩm quyền cao nhất với mức phạt tiền lên đến 30.000.000 đồng, tước quyền sử dụng giấy phép/chứng chỉ hành nghề và tịch thu tang vật vi phạm.
• Các cơ quan khác: Lực lượng Công an nhân dân, Cảnh sát biển, Bộ đội biên phòng và Thanh tra các chuyên ngành khác có thẩm quyền xử phạt đối với các hành vi vi phạm thuộc lĩnh vực và địa bàn quản lý được phân công.

Thủ tục xử phạt, thi hành và cưỡng chế quyết định

Thủ tục lập biên bản, ra quyết định xử phạt, tước quyền sử dụng giấy phép, tịch thu và xử lý tang vật được thực hiện nghiêm ngặt theo quy định của Pháp lệnh Xử lý vi phạm hành chính. Cá nhân, tổ chức bị xử phạt phải chấp hành quyết định trong thời hạn 10 ngày kể từ ngày nhận được quyết định. Nếu quá thời hạn mà không tự nguyện chấp hành sẽ bị áp dụng các biện pháp cưỡng chế thi hành. Người vi phạm có quyền khiếu nại, tố cáo đối với quyết định xử phạt theo quy định của pháp luật về khiếu nại, tố cáo, nhưng vẫn phải chấp hành quyết định xử phạt trong thời gian chờ giải quyết.

Hiệu lực thi hành và Trách nhiệm tổ chức thực hiện

Nghị định số 149/2007/NĐ-CP có hiệu lực thi hành sau 15 ngày, kể từ ngày đăng Công báo. Nghị định này thay thế hoàn toàn Nghị định số 50/2002/NĐ-CP ngày 25 tháng 4 năm 2002 của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực du lịch. Bộ trưởng Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch chịu trách nhiệm tổ chức thi hành; các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ và Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương chịu trách nhiệm thi hành Nghị định này.