Nghị định 124/2011/NĐ-CP được ban hành bởi Chính phủ nhằm sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 117/2007/NĐ-CP ngày 11 tháng 7 năm 2007 về sản xuất, cung cấp và tiêu thụ nước sạch. Văn bản này tập trung vào việc điều chỉnh các chính sách ưu đãi sử dụng đất, quy hoạch cấp nước đô thị và vùng, hỗ trợ đầu tư, cũng như nguyên tắc xác định giá nước sạch nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý cho hoạt động cấp nước tại Việt Nam.

Phạm vi và đối tượng áp dụng

Nghị định áp dụng đối với các tổ chức, cá nhân có hoạt động liên quan đến sản xuất, cung cấp và tiêu thụ nước sạch trên lãnh thổ Việt Nam, bao gồm các đơn vị cấp nước, cơ quan quản lý nhà nước về quy hoạch, xây dựng và khách hàng sử dụng nước sạch.

Chính sách ưu đãi về đất đai đối với đơn vị cấp nước

Nghị định bổ sung quy định nhằm giảm bớt gánh nặng tài chính cho các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực cấp nước thông qua chính sách miễn tiền sử dụng đất và tiền thuê đất. Cụ thể:

• Đơn vị cấp nước được miễn tiền sử dụng đất, tiền thuê đất đối với các công trình cấp nước trực tiếp bao gồm: công trình khai thác, xử lý nước, hệ thống đường ống và các công trình phụ trợ trên mạng lưới đường ống cấp nước.
• Miễn tiền sử dụng đất, tiền thuê đất đối với các công trình hỗ trợ quản lý, vận hành hệ thống cấp nước như nhà hành chính, nhà quản lý, điều hành, nhà xưởng, kho bãi chứa vật tư và thiết bị phục vụ cấp nước.

Quy định về công tác quy hoạch cấp nước vùng và đô thị

Nghị định sửa đổi, bổ sung nhiều nội dung quan trọng liên quan đến thời gian, giai đoạn và nội dung lập đồ án quy hoạch cấp nước, cụ thể như sau:

• Đối tượng lập quy hoạch: Quy hoạch cấp nước được tổ chức lập thành một đề án quy hoạch riêng biệt đối với các đô thị là thành phố trực thuộc Trung ương (và các đô thị khác khi cần thiết) nhằm cụ thể hóa định hướng cấp nước trong quy hoạch chung đô thị.
• Quy hoạch cấp nước vùng: Giai đoạn quy hoạch phải đồng bộ với giai đoạn quy hoạch xây dựng vùng. Thời gian lập đồ án quy hoạch cấp nước vùng không được quá 18 tháng kể từ ngày nhiệm vụ quy hoạch được cấp có thẩm quyền phê duyệt.
• Quy hoạch cấp nước đô thị: Giai đoạn quy hoạch đồng bộ với giai đoạn quy hoạch chung đô thị. Thời gian lập đồ án quy hoạch cấp nước đô thị không quá 9 tháng kể từ ngày phê duyệt nhiệm vụ quy hoạch.
• Nhiệm vụ quy hoạch cấp nước đô thị: Phải xác định rõ sự cần thiết, phạm vi, mục tiêu, các chỉ tiêu cơ bản, tiêu chuẩn áp dụng và yêu cầu nghiên cứu về môi trường, nguồn nước. Thời gian lập nhiệm vụ quy hoạch không quá 2 tháng kể từ ngày ký hợp đồng tư vấn. Bản vẽ sơ đồ vị trí, ranh giới yêu cầu tỷ lệ từ 1/50.000 đến 1/250.000.
• Nội dung đồ án quy hoạch cấp nước đô thị: Đòi hỏi đánh giá toàn diện hiện trạng hệ thống cấp nước (nguồn, công suất, chất lượng, áp lực, tỷ lệ thất thoát); đánh giá trữ lượng và chất lượng nguồn nước mặt, nước ngầm; xác định nhu cầu, phân vùng cấp nước, nhu cầu sử dụng đất; xác định mạng lưới đường ống cấp I và cấp II; đề xuất dự án ưu tiên, tổng mức đầu tư và đánh giá môi trường chiến lược.
• Hồ sơ đồ án quy hoạch: Phải bao gồm các bản vẽ bản đồ vị trí mối liên hệ vùng (tỷ lệ 1/50.000 - 1/250.000), bản đồ hiện trạng hệ thống cấp nước, bản đồ nguồn nước và bản đồ quy hoạch cấp nước đô thị (tỷ lệ 1/10.000 - 1/25.000).

Chính sách khuyến khích, ưu đãi và hỗ trợ đầu tư từ Nhà nước

Nhằm thu hút nguồn lực xã hội hóa vào ngành nước, Nhà nước thực hiện các biện pháp hỗ trợ thiết thực cho các dự án đầu tư xây dựng cấp nước:

• Hỗ trợ đầu tư xây dựng các công trình hạ tầng kỹ thuật ngoài hàng rào dự án như hệ thống cấp điện, đường giao thông dẫn đến công trình.
• Hỗ trợ toàn bộ chi phí bồi thường, giải phóng mặt bằng khi triển khai thực hiện dự án cấp nước tại các khu vực đô thị.
• Đối với các vùng đặc biệt khó khăn về nguồn nước, vùng đồng bào dân tộc ít người, miền núi và hải đảo, Nhà nước hỗ trợ chi phí bồi thường, giải phóng mặt bằng và một phần chi phí đầu tư xây dựng công trình.
• Ưu tiên bố trí các nguồn tài chính ưu đãi cho các dự án đầu tư cấp nước mà không phân biệt đối tượng sử dụng vốn.
• Ưu tiên hỗ trợ lãi suất sau đầu tư đối với các dự án cấp nước có sử dụng nguồn vốn vay thương mại.

Nguyên tắc xác định giá nước sạch và căn cứ điều chỉnh

Nghị định thiết lập cơ chế tài chính minh bạch và bền vững cho hoạt động sản xuất, tiêu thụ nước sạch:

• Nguyên tắc tính giá nước: Giá nước sạch phải được tính đúng, tính đủ toàn bộ các yếu tố chi phí sản xuất hợp lý phát sinh trong quá trình sản xuất và phân phối nước sạch, bao gồm cả chi phí duy trì đấu nối. Quy định này nhằm bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của cả đơn vị cấp nước và khách hàng sử dụng nước.
• Căn cứ điều chỉnh giá nước: Bổ sung căn cứ điều chỉnh giá nước dựa trên lộ trình điều chỉnh giá nước đã được Ủy ban nhân dân cấp tỉnh phê duyệt.
• Bãi bỏ quy định cũ: Hủy bỏ quy định tại khoản 2 Điều 42 của Nghị định 117/2007/NĐ-CP liên quan đến cơ chế thu tiền nước cũ.
• Thay đổi thuật ngữ quản lý: Loại bỏ cụm từ "Sở Giao thông công chính" tại các điều khoản liên quan để phù hợp với cơ cấu tổ chức quản lý hành chính mới.

Quy định chuyển tiếp và hiệu lực thi hành

Để đảm bảo tính liên tục và không gây xáo trộn cho hoạt động của các doanh nghiệp ngành nước, Nghị định đưa ra các quy định chuyển tiếp và hiệu lực cụ thể:

• Xử lý chuyển tiếp: Các đơn vị cấp nước đang thực hiện thu tiền nước theo quy định tại khoản 2 Điều 42 Nghị định số 117/2007/NĐ-CP được phép tiếp tục áp dụng cơ chế này cho đến thời điểm điều chỉnh giá nước lần kế tiếp.
• Hiệu lực thi hành: Nghị định 124/2011/NĐ-CP chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày 20 tháng 02 năm 2012.
• Trách nhiệm thi hành: Bộ trưởng Bộ Xây dựng chịu trách nhiệm hướng dẫn, tổ chức thực hiện và kiểm tra việc thi hành Nghị định này trên phạm vi cả nước. Các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ, Thủ trưởng cơ quan thuộc Chính phủ, và Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương chịu trách nhiệm thi hành nghiêm túc các quy định của Nghị định.