Luật thuế sử dụng đất phi nông nghiệp 2010 được Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam khóa XII, kỳ họp thứ 7 thông qua ngày 17 tháng 6 năm 2010, quy định toàn diện về đối tượng chịu thuế, đối tượng không chịu thuế, người nộp thuế, căn cứ tính thuế, phương thức đăng ký, khai, tính, nộp thuế và các trường hợp được miễn, giảm thuế sử dụng đất phi nông nghiệp.

Phạm vi điều chỉnh và Đối tượng áp dụng

Luật xác định rõ ranh giới pháp lý giữa các loại đất chịu thuế và không chịu thuế nhằm đảm bảo hiệu quả quản lý nhà nước về đất đai:

• Đối tượng chịu thuế: Bao gồm đất ở tại nông thôn và đất ở tại đô thị; đất sản xuất, kinh doanh phi nông nghiệp (đất xây dựng khu công nghiệp, đất làm mặt bằng xây dựng cơ sở sản xuất, kinh doanh, đất khai thác và chế biến khoáng sản, đất sản xuất vật liệu xây dựng, làm đồ gốm); đất phi nông nghiệp quy định tại Điều 3 của Luật này nhưng được sử dụng vào mục đích kinh doanh.
• Đối tượng không chịu thuế (áp dụng đối với đất sử dụng không vào mục đích kinh doanh): Đất sử dụng vào mục đích công cộng (đất giao thông, thủy lợi, đất xây dựng công trình văn hóa, y tế, giáo dục, thể dục thể thao, đất có di tích lịch sử - văn hóa, danh lam thắng cảnh...); đất do cơ sở tôn giáo sử dụng; đất làm nghĩa trang, nghĩa địa; đất sông, ngòi, kênh, rạch, suối và mặt nước chuyên dùng; đất có công trình là đình, đền, miếu, am, từ đường, nhà thờ họ; đất xây dựng trụ sở cơ quan, công trình sự nghiệp, đất sử dụng vào mục đích quốc phòng, an ninh.
• Người nộp thuế: Là tổ chức, hộ gia đình, cá nhân có quyền sử dụng đất thuộc đối tượng chịu thuế. Trường hợp chưa được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất thì người đang trực tiếp sử dụng đất là người nộp thuế. Luật cũng quy định cụ thể người nộp thuế cho các trường hợp thuê đất thực hiện dự án, cho thuê đất theo hợp đồng, đất đang tranh chấp, đất đồng sở hữu hoặc trường hợp góp vốn kinh doanh hình thành pháp nhân mới.

Căn cứ tính thuế và Giá tính thuế

Căn cứ tính thuế sử dụng đất phi nông nghiệp được xác định dựa trên giá tính thuế và thuế suất:

• Giá tính thuế: Được xác định bằng diện tích đất tính thuế nhân với giá của 1m2 đất. Trong đó, diện tích đất tính thuế là diện tích đất thực tế sử dụng. Đối với nhà nhiều tầng nhiều hộ ở, nhà chung cư, diện tích tính thuế được xác định bằng hệ số phân bổ nhân với diện tích nhà của từng đối tượng sử dụng. Đối với công trình xây dựng dưới mặt đất, áp dụng hệ số phân bổ bằng 0,5 diện tích đất xây dựng chia cho tổng diện tích công trình sử dụng.
• Giá của 1m2 đất: Là giá đất theo mục đích sử dụng do Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương quy định và được giữ ổn định theo chu kỳ 5 năm kể từ ngày Luật này có hiệu lực.

Biểu thuế suất áp dụng

Thuế suất đối với từng loại đất được quy định cụ thể như sau:

• Đất ở (bao gồm cả trường hợp sử dụng để kinh doanh): Áp dụng biểu thuế lũy tiến từng phần. Diện tích trong hạn mức chịu thuế suất 0,03%; phần diện tích vượt không quá 3 lần hạn mức chịu thuế suất 0,07%; phần diện tích vượt trên 3 lần hạn mức chịu thuế suất 0,15%. Hạn mức đất ở làm căn cứ tính thuế được xác định theo quy định của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh tại thời điểm tính thuế.
• Đất ở nhà nhiều tầng nhiều hộ ở, nhà chung cư, công trình xây dựng dưới mặt đất: Áp dụng mức thuế suất ưu đãi là 0,03%.
• Đất sản xuất, kinh doanh phi nông nghiệp: Áp dụng mức thuế suất 0,03%.
• Đất phi nông nghiệp sử dụng vào mục đích kinh doanh: Áp dụng mức thuế suất 0,03%.
• Đất sử dụng không đúng mục đích, đất chưa sử dụng theo đúng quy định: Áp dụng mức thuế suất 0,15% (trừ trường hợp đất của dự án đầu tư phân kỳ theo đăng ký được cơ quan nhà nước phê duyệt thì áp dụng mức 0,03%).
• Đất lấn, chiếm: Áp dụng mức thuế suất phạt 0,2% và không áp dụng hạn mức. Việc nộp thuế này không phải là căn cứ để công nhận quyền sử dụng đất hợp pháp.

Quy định về đăng ký, khai, tính và nộp thuế

Công tác quản lý thuế được thực hiện theo các nguyên tắc chặt chẽ:

• Người nộp thuế thực hiện đăng ký, khai, tính và nộp thuế tại cơ quan thuế cấp huyện nơi có quyền sử dụng đất. Đối với vùng sâu, vùng xa, người nộp thuế có thể thực hiện tại Ủy ban nhân dân cấp xã.
• Trường hợp người nộp thuế có quyền sử dụng nhiều thửa đất ở trong phạm vi cùng một tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương thì diện tích tính thuế là tổng diện tích các thửa đất ở đó. Người nộp thuế được lựa chọn hạn mức đất ở tại một huyện, quận, thị xã, thành phố nơi có quyền sử dụng đất và lập tờ khai tổng hợp để nộp phần chênh lệch thuế phát sinh.

Chính sách miễn thuế

Nhằm thực hiện chính sách an sinh xã hội và khuyến khích đầu tư, Luật quy định miễn thuế cho các trường hợp sau:

• Đất của dự án đầu tư thuộc lĩnh vực đặc biệt khuyến khích đầu tư; dự án tại địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn; dự án thuộc lĩnh vực khuyến khích đầu tư tại địa bàn khó khăn; đất của doanh nghiệp sử dụng trên 50% số lao động là thương binh, bệnh binh.
• Đất của cơ sở thực hiện xã hội hóa trong các lĩnh vực giáo dục, dạy nghề, y tế, văn hóa, thể thao, môi trường.
• Đất xây dựng nhà tình nghĩa, nhà đại đoàn kết, cơ sở nuôi dưỡng người già cô đơn, người khuyết tật, trẻ mồ côi, cơ sở chữa bệnh xã hội.
• Đất ở trong hạn mức tại địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn.
• Đất ở trong hạn mức của người hoạt động cách mạng trước ngày 19/8/1945; thương binh hạng 1/4, 2/4; bệnh binh hạng 1/3; anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân; mẹ Việt Nam anh hùng; thân nhân liệt sĩ được hưởng trợ cấp hàng tháng; người hoạt động cách mạng bị nhiễm chất độc da cam hoặc người bị nhiễm chất độc da cam có hoàn cảnh gia đình khó khăn.
• Đất ở trong hạn mức của hộ nghèo theo quy định của Chính phủ.
• Hộ gia đình, cá nhân bị thu hồi đất ở trong năm theo quy hoạch, kế hoạch đã được phê duyệt thì được miễn thuế trong năm thực tế thu hồi đối với cả nơi bị thu hồi và nơi ở mới.
• Đất có nhà vườn được cơ quan nhà nước có thẩm quyền xác nhận là di tích lịch sử - văn hóa.
• Người nộp thuế gặp khó khăn do sự kiện bất khả kháng nếu giá trị thiệt hại về đất và nhà trên đất vượt quá 50% giá tính thuế.

Chính sách giảm thuế

Giảm 50% số thuế phải nộp đối với các trường hợp:

• Đất của dự án đầu tư thuộc lĩnh vực khuyến khích đầu tư; dự án tại địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn; đất của doanh nghiệp sử dụng từ 20% đến 50% số lao động là thương binh, bệnh binh.
• Đất ở trong hạn mức tại địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn.
• Đất ở trong hạn mức của thương binh hạng 3/4, 4/4; bệnh binh hạng 2/3, 3/3; con của liệt sĩ không được hưởng trợ cấp hàng tháng.
• Người nộp thuế gặp khó khăn do sự kiện bất khả kháng nếu giá trị thiệt hại về đất và nhà trên đất từ 20% đến 50% giá tính thuế.

Nguyên tắc áp dụng miễn thuế, giảm thuế

Việc thực hiện miễn, giảm thuế phải tuân thủ các nguyên tắc pháp lý sau:

• Trường hợp người nộp thuế được hưởng cả miễn thuế và giảm thuế đối với cùng một thửa đất, hoặc thuộc từ hai trường hợp được giảm thuế trở lên thì được miễn thuế hoàn toàn.
• Người nộp thuế đất ở chỉ được miễn thuế hoặc giảm thuế tại một nơi duy nhất do mình tự lựa chọn, trừ trường hợp gặp khó khăn do sự kiện bất khả kháng.
• Người nộp thuế có nhiều dự án đầu tư được miễn, giảm thuế thì thực hiện miễn, giảm theo từng dự án đầu tư riêng biệt.
• Chính sách miễn, giảm thuế chỉ áp dụng trực tiếp đối với người nộp thuế và chỉ tính trên số tiền thuế phải nộp thực tế.

Hiệu lực thi hành

Luật thuế sử dụng đất phi nông nghiệp 2010 chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01 tháng 01 năm 2012. Kể từ ngày Luật này có hiệu lực, Pháp lệnh thuế nhà, đất năm 1992 và Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh thuế nhà, đất năm 1994 hết hiệu lực thi hành. Chính phủ chịu trách nhiệm quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành các nội dung cần thiết của Luật này để đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước.