Lệnh của Chủ tịch nước về việc công bố Luật tổ chức chính quyền địa phương được ban hành nhằm chính thức công bố đạo luật quan trọng quy định về mô hình tổ chức và hoạt động của chính quyền địa phương các cấp. Văn bản này đánh dấu bước khởi đầu cho việc áp dụng các quy định mới của Luật tổ chức chính quyền địa phương năm 2015, được Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam khóa XIII, kỳ họp thứ 9 thông qua ngày 19 tháng 6 năm 2015.

Phạm vi áp dụng của văn bản bao gồm toàn bộ hệ thống cơ quan hành chính nhà nước, Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân các cấp từ trung ương đến địa phương, cùng các tổ chức, cá nhân có liên quan trực tiếp đến hoạt động quản lý hành chính lãnh thổ và thực thi quyền lực nhà nước tại địa phương.

Nội dung cốt lõi của Lệnh công bố và các điều khoản đầu tiên (Từ Điều 1 đến Điều 4)

Dưới đây là chi tiết các quy định nền tảng được thiết lập tại phần mở đầu của Luật tổ chức chính quyền địa phương:

• Phạm vi điều chỉnh của Luật (Điều 1): Luật này quy định chi tiết về các đơn vị hành chính; việc thành lập, giải thể, nhập, chia, điều chỉnh địa giới đơn vị hành chính; cơ cấu tổ chức và phương thức hoạt động của chính quyền địa phương ở các đơn vị hành chính; nhiệm vụ, quyền hạn của chính quyền địa phương ở các đơn vị hành chính; nhiệm vụ, quyền hạn và trách nhiệm của các cơ quan, cá nhân trong bộ máy chính quyền địa phương.
• Các đơn vị hành chính (Điều 2): Xác định rõ ràng cấu trúc phân cấp lãnh thổ của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam bao gồm: Tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương; Huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh, thành phố thuộc thành phố trực thuộc trung ương; Xã, phường, thị trấn; Đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt do Quốc hội thành lập.
• Phân loại đơn vị hành chính (Điều 3): Quy định việc phân loại đơn vị hành chính để làm căn cứ xác định cơ cấu tổ chức, số lượng đại biểu Hội đồng nhân dân, thành viên Ủy ban nhân dân và các chính sách phát triển kinh tế - xã hội phù hợp. Việc phân loại dựa trên các tiêu chí về quy mô dân số, diện tích tự nhiên, số đơn vị hành chính trực thuộc, trình độ phát triển kinh tế - xã hội và các yếu tố đặc thù.
• Nguyên tắc tổ chức và hoạt động của chính quyền địa phương (Điều 4): Thiết lập các nguyên tắc tối cao bao gồm: Tuân thủ Hiến pháp và pháp luật, quản lý xã hội bằng pháp luật; thực hiện nguyên tắc tập trung dân chủ; kết hợp hài hòa giữa lợi ích của địa phương với lợi ích chung của cả nước; hiện đại, minh bạch, phục vụ Nhân dân, chịu sự giám sát của Nhân dân.

Hiệu lực thi hành của văn bản

Lệnh công bố có hiệu lực kể từ ngày ký ban hành. Luật tổ chức chính quyền địa phương năm 2015 chính thức phát sinh hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 01 năm 2016, thay thế cho Luật tổ chức Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân năm 2003.