Ngày 08 tháng 12 năm 2015, Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã ban hành Lệnh số 18/2015/L-CTN về việc công bố Bộ luật hàng hải Việt Nam. Đây là văn bản pháp lý quan trọng nhằm chính thức công bố Bộ luật hàng hải Việt Nam số 95/2015/QH13 đã được Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam khóa XIII, kỳ họp thứ 10 thông qua ngày 25 tháng 11 năm 2015.

Lệnh công bố này hướng tới mọi cơ quan, tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước có liên quan đến hoạt động quản lý, khai thác và thực thi các quy định pháp luật về hàng hải trên lãnh thổ, vùng nội thủy, lãnh hải, vùng tiếp giáp lãnh hải, vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

Nội dung cốt lõi của Lệnh công bố và các điều khoản đầu của Bộ luật hàng hải Việt Nam 2015

• Công bố chính thức đạo luật: Lệnh của Chủ tịch nước khẳng định việc thông qua Bộ luật hàng hải Việt Nam năm 2015, đánh dấu bước phát triển mới trong hệ thống pháp luật hàng hải, tạo hành lang pháp lý đồng bộ, hiện đại và hội nhập quốc tế sâu rộng cho ngành hàng hải Việt Nam.
• Phạm vi điều chỉnh của Bộ luật (Điều 1): Bộ luật quy định chi tiết về hoạt động hàng hải thương mại và các hoạt động hàng hải khác liên quan đến việc sử dụng tàu biển vào các mục đích kinh tế, văn hóa, xã hội, thể thao, công vụ và nghiên cứu khoa học. Các nội dung điều chỉnh bao gồm quy chuẩn về tàu biển, thuyền viên, cảng biển, luồng hàng hải, vận tải biển, an toàn và an ninh hàng hải, phòng ngừa ô nhiễm môi trường, tai nạn hàng hải, cứu hộ, trục vớt tài sản chìm đắm, giới hạn trách nhiệm dân sự và bảo hiểm hàng hải.
• Đối tượng áp dụng rộng rãi (Điều 2): Bộ luật áp dụng đối với mọi tổ chức, cá nhân Việt Nam và tổ chức, cá nhân nước ngoài tham gia vào hoạt động hàng hải tại Việt Nam. Đặc biệt, văn bản khẳng định nguyên tắc ưu tiên áp dụng: nếu có sự khác biệt giữa quy định của Bộ luật hàng hải với quy định của luật khác về cùng một nội dung liên quan đến hoạt động hàng hải thì phải áp dụng quy định của Bộ luật hàng hải.
• Nguyên tắc áp dụng pháp luật khi có yếu tố nước ngoài (Điều 3): Xác định rõ các trường hợp áp dụng pháp luật Việt Nam, pháp luật nước ngoài hoặc điều ước quốc tế. Các bên tham gia hợp đồng hàng hải có quyền thỏa thuận áp dụng pháp luật nước ngoài hoặc tập quán hàng hải quốc tế nếu không trái với các nguyên tắc cơ bản của pháp luật Việt Nam.
• Các nguyên tắc cơ bản trong hoạt động hàng hải (Điều 4): Hoạt động hàng hải phải bảo đảm tuyệt đối an toàn hàng hải, an ninh hàng hải, phòng chống cháy nổ và bảo vệ môi trường. Đồng thời, hoạt động này phải góp phần bảo vệ chủ quyền, quyền chủ quyền, quyền tài phán quốc gia và phù hợp với chiến lược phát triển kinh tế biển của đất nước.

Hiệu lực thi hành của văn bản

Lệnh công bố của Chủ tịch nước có hiệu lực kể từ ngày ký ban hành. Bộ luật hàng hải Việt Nam năm 2015 chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 07 năm 2017, thay thế hoàn toàn cho Bộ luật hàng hải Việt Nam năm 2005 nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế biển và hội nhập quốc tế trong tình hình mới.